محمد سودی

تحرک هوشمند به عنوان یکی از عناصر کلیدی توسعه پایدار شهری، تأثیر قابل توجهی در ارتقای کارایی حمل ونقل عمومی، کاهش آلودگی های زیست محیطی و بهبود کیفیت زندگی شهروندان دارد. در این راستا، مناطق مختلف کلان شهر تبریز، ازجمله منطقه دو، با چالش های متعددی در زمینه تحرک هوشمند مواجه هستند. این پژوهش باهدف تحلیل نقش تحرک هوشمند در دستیابی به توسعه پایدار شهری و اولویت بندی مؤلفه ها و نقاط قوت، ضعف و فرصت های موجود، انجام شده است این مطالعه توصیفی - تحلیلی است و داده ها بر اساس مطالعات کتابخانه ای و تحلیل نتایج پژوهش های پیشین گردآوری شده اند. به منظور تحلیل داده ها، از روش های تحلیل آماری توصیفی و محتوای کیفی بهره گرفته شده است. روش تحلیل داده ها به صورت ترکیبی (کمی – کیفی) با استفاده از نرم افزار پایتون و میک مک استفاده شده است. نتایج بر اساس نرم افزار پایتون نشان می دهد که تحرک هوشمند می تواند به طور مؤثری در کاهش مشکلات ترافیکی، کاهش آلاینده های شهری و بهبود دسترسی به خدمات عمومی در منطقه دو تبریز نقش آفرینی کند و اولویت بندی مؤلفه های مؤثر بر اساس نرم افزار میک مک توسعه پلتفرم های مشارکتی برای تعامل شهروندان با مدیریت شهری با عدد 969 بیشترین سهم را در اثرگذاری مستقیم و مؤلفه گسترش زیرساخت ارتباطی پایدار مانند شبکه، مراکز داده و حسگرهای شهری با عدد 1145 بیشترین سهم را در اثرگذاری غیرمستقیم دارد. درنتیجه، پیشنهاد می شود سیاست گذاری های آینده بر توسعه فناوری های نوین و تخصیص منابع مالی کافی متمرکز شوند تا این منطقه بتواند به پیش گام توسعه پایدار شهری در کلان شهر تبریز تبدیل شود.

مشارکت یکی از مفاهیم اصلی و موثر در توسعه ی پایدار محسوب می شود. در پژوهش حاضر به بررسی و تحلیل معیارها و میزان تاثیرگذاری آنها در افزایش مشارکت مردمی یعنی پایگاه اجتماعی اقتصادی خانوارهای ساکن در شهرهای جدید پرداخته شده است. نتایج به دست آمده نشان داد که مشارکت شهروندان و ساکنان رابطه مستقیمی با توسعه شهری دارد. به عبارت دیگر هر چه میزان مشارکت شهروندان بیشتر باشد تحقق توسعه شهری قابل دستیابی و آسان تر خواهد بود. هدف این تحقیق تعیین و بررسی تأثیر سنجه های مشارکت ساکنان شهر جدید سهند در امور شهری است. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از نظر گردآوری داده ها جز پژوهش های توصیفی- پیمایشی و مدل معادلات ساختاری برای تحلیل داده ها استفاده شده است. پس از مرور ادبیات تحقیق پرسشنامه ای با 8 متغیر (آگاهی اجتماعی، تعامل اجتماعی، اعتماد اجتماعی، همبستگی اجتماعی، مشارکت عملی، نگرش به مشارکت، رضایتمندی، دلبستگی به مکان) و تعداد 68 سؤال تهیه شد. جامعه ی آماری ساکنان شهر جدید سهند با 75000 نفر است که با فرمول کوکران حجم نمونه 485 به دست آمده است. برای تحلیل داده ها از نرم افزارهای SPSS21 و smart- PLS3 استفاده گردید. نتایج بیانگر این است که متغیرهای تعامل اجتماعی، همبستگی اجتماعی، اعتماد اجتماعی و آگاهی اجتماعی از حوزه ی سرمایه ی اجتماعی بر نگرش به مشارکت تأثیر معناداری دارند. متغیر رضایتمندی بر دلبستگی به مکان اثر دارد و دلبستگی به مکان بر نگرش به مشارکت و مشارکت عملی تأثیر مثبتی دارد. به طورکلی بحث مشارکت شهروندان در امور شهری در شهر جدید سهند همزمان از ویژگیهای اجتماعی، مکانی و فردی تأثیر می پذیرد.

بخش مسکن به عنوان مهم ترین بخش توسعه در هر جامعه ای شناخته شده است. با این حال، تأمین مسکن کافی و قابل قبول همواره به عنوان مهم ترین چالش، برای جمعیت رو به تزاید در کشورهای در حال توسعه مطرح بوده است. در این راستا، ضروری است تا با شناسایی نقاط ضعف و چالش های بخش مسکن در کشورهای درحال توسعه به ویژه برنامه ریزی مسکن گروه های کم درآمد به ارائه ی طرح ها و راهبردهای اجرایی نائل آمد. بدین منظور پژوهش حاضر با هدف آسیب شناسی نظام برنامه ریزی و تأمین مسکن گروه های کم درآمد در کلان شهر تبریز نگارش شده است. روش تحقیق در مطالعه ی حاضر از نظر هدف کاربردی و و از نظر ماهیت تحلیلی-اکتشافی می باشد. همچنین در راستای تجزیه و تحلیل اطلاعات از تکنیک معادلات ساختاری در نرم افزار AMOS استفاده شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که بیشترین تحقق پذیری در بین مؤلفه های تأثیرگذار بر تحقق برنامه ریزی مسکن گروه های کم درآمد در کلان شهر تبریز به ترتیب مربوط به مؤلفه های شهرسازی و ساخت مسکن، مؤلفه های ساختاری و مؤلفه های اقتصادی با میانگین ارزش 56/0، 39/0 و 33/0 می باشد. همچنین بر اساس نتایج مدل ساختاری، مقدار بحرانی برای متغیر شهرسازی و ساخت مسکن بالای 96/1 و برای متغیرهای اقتصادی و ساختاری پایین 96/1 در سطح اطمینان 95 درصد محاسبه شده است. از این رو می توان گفت که نظام برنامه ریزی مسکن گروه های کم درآمد کلان شهر تبریز در ابعاد ساختاری و اقتصادی با چالش های جدی مواجه می باشد. بنابراین نیاز به بازاندیشی در نظام و سیاست های برنامه ریزی مسکن گروه های کم درآمد با تأکید بر رویکرد یکپارچه و سیستمی احساس می گردد.