نرگس کشتی آرای

پایش برنامه عملیاتی درس کارورزی صرفاً یک فعالیت نظارتی نیست، بلکه یک فرآیند فعال و پویا است که به ارتقاء کیفیت آموزش، افزایش اثربخشی سازمانی، و تقویت ارتباط با جامعه و صنعت منجر می شود. هدف از این پژوهش ارزشیابی اجرای برنامه درسی کارورزی دانشگاه فرهنگیان می باشد.این پژوهش در چارچوب رویکرد کیفی و با استفاده از روش داده بنیاد صورت گرفته و ابزار گرد آوری اطلاعات، مصاحبه نیمه ساختار یافته بوده است. مشارکت کنندگان در این پژوهش دانشجویان، نومعلمان و اساتید دانشگاه فرهنگیان بودند که با روش نمونه گیری هدفمند و نظری انتخاب شدند. داده های حاصل از مصاحبه ها به وسیله نرم افزار maxqda مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که ارزشیابی اجرای برنامه درسی کارورزی فرهنگیان شامل مفاهیم بود و به دو بخش نقاط قوت و ضعف دسته بندی گردید. نقاط قوت شامل: سنجه های فردی (دیدگاه شخصی نسبت به کارورزی)، صلاحیت های حرفه ای (ترجبه عملی و تدریس عملی)، پلتفرم سازمانی (وجود یک چارچوب پیوسته کارورزی، تقویت شیوه نوین کارورزی). نقاط ضعف شامل: سنجه های فردی (عدم آزادی عمل، ضعف نگارشی، عدم انگیزه کارورز، عدم کسب تجربه های لازم معلمی، )، پلتفرم سازمانی(تئوری زدگی اجرا، نحوه ارزیابی کیفیت کارورزی، قرار دادن تعداد زیاد دانشجویان زیر نظر یک استاد راهنما، ثابت بودن روزهای کارورزی، بروکراسی، نبود جلسات هم اندیشی مدرسان کارورزی، به کار نگرفتن استاد علوم تربیتی در کنار استاد تخصصی هر رشته، عدم تخصص استاد راهنمای کارورز)، صلاحیت های حرفه ای(نداشتن قابلیت اجرایی کامل برنامه درسی کارورزی، عدم همکاری معلمان، عدم تطابق ماهیت کلاس های درس، کمبود امکانات برای کارورز،مناسب نبودن برنامه کلاسی مدارس، جمعیت بالای دانش اموزان در کلاس های کوچک مدارس، ناآگاهی مدیران با برنامه درسی کارورزی، تاثیر نگرش منفی معلمان بر کارورز، به روز نبودن معلمان). بنابراین پایش مستمر و مؤثر برنامه عملیاتی درس کارورزی می تواند نتایج مثبت و قابل توجهی برای دانشجویان، دانشگاه، و سازمان های میزبان به همراه داشته باشد. این نتایج به بهبود کیفیت کلی تجربه کارورزی و دستیابی به اهداف آموزشی کمک شایانی می کنند.

زیستشناسی یکی از مهمترین علوم در جهان امروز است که نقش راهبردی و مهمی در آینده و حل مشکلات جهان ایفا کند. بررسی روشهای نوین تدریس زیستشناسی در سالهای اخیر نشان داده که لازم است با استفاده از روشهای نوین و با تأکیر بر یادگیری عمیق، به تدریس این درس پرداخت؛ برهمین اساس پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی روش تدریس زیستشناسی با تأکید بر یادگیری عمیق بر یادگیری دانشآموزان انجام شد. روش این پژوهش، نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون–پسآزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری را دانشآموزان دختر پایه دهم دوره دوم متوسطه مشغول به تحصیل در رشته علوم تجربی در شهر شیراز در سال 1403 تشکیل دادند. از دانشآموزان، 30 نفر به صورت در دسترس انتخاب و بهتصادف در گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند و از آنان خواسته شد تا آزمون محققساخته یادگیری زیستشناسی را تکمیل نمایند. در ادامه، گروه آزمایش بر اساس طرح تدریس زیستشناسی طی 5 جلسه 60 دقیقهای مورد آموزش فصل پنجم کتاب زیستشناسی پایه دهم دوره دوم متوسطه (تنظیم اسمزی و دفع مواد زاید) قرار گرفتند در حالیکه گروه کنترل آموزش مرسوم را دریافت نمودند. پس از اتمام تدریس پسآزمون اجرا شد. تحلیلآماری دادهها، با نسخه 26 نرمافزار SPSS و روش تحلیل کوواریانس انجام شد. نتایج پژوهش نشان داد اثر روش تدریس زیستشناسی با تأکید بر یادگیری عمیق بر یادگیری دانشآموزان معنادار است (0/05>p). بنابراین روش تدریس زیستشناسی با تأکید بر یادگیری عمیق جهت بستر اجرایی میتواند مورد استفاده وزارت آموزش و پرورش قرار گیرد.

امروزه دیگر آموختن، سپردن مجموعه ای از دانستنی ها و انبوهی از مسائل حل شده به حافظه نیست. این روش نمی تواند یادگیرندگان را برای زیستن در آینده ای که مملؤ از مسائل غیرقابل پیش بینی است، آماده کند. بنابراین مهمترین وظیفه نظام آموزشی، پرورش مهارت هایی است که دانش آموزان را قادر می سازد، خود حل مسائل و کشف مجهولات را به عهده بگیرد و این هدف جز با تمرکز بر یادگیری عمیق میسر نخواهد بود به همین منظور، برای ارائه چشم انداز واضحی از یادگیری عمیق، در این پژوهش نظریه فولن و چرایی توجه یادگیری عمیق در برنامه درسی با استفاده از روش تحلیل محتوای قیاسی بررسی شد. محیط پژوهش شامل متون مرجع در حوزه نظریه فولن و یادگیری عمیق بود که 7 منبع با این محوریت در محدوده سال های 2010 تا 2020 به عنوان نمونه به شیوه هدفمند انتخاب شدند. به منظور اعتباربخشی محتوایی نتایج حاصل از تحلیل محتوا نمونه مورد مطالعه شامل متخصصان حوزه برنامه ریزی درسی در سال 1402 و شامل 10 نفر بودند که به صورت هدفمند انتخاب شدند. در راستای اعتبارسنجی مؤلفه های شناسایی شده از تحلیل محتوا، از روش هولستی استفاده شد. یافته ها نشان داد به منظور دستیابی به یادگیری عمیق توجه به چهار لایه شایستگی های شش گانه جهانی شامل شخصیت، تابعیت و تعلق اجتماعی، خلاقیت، تفکر انتقادی، همکاری و ارتباطات؛ عناصر چهارگانه طراحی یادگیری شامل شیوه های آموزشی، مشارکت های یادگیری، محیط های یادگیری و استفاده از دیجیتال؛ شرایط لازم برای یادگیری عمیق در مدرسه، منطقه و سیستم ها؛ و فرایند تحقیق مشترک ضروری است. بنابراین به سازمان آموزش و پرورش و متخصصان نظام آموزشی پیشنهاد می شود به منظور فراهم آوردن بستر نظام مند پرورش یادگیری عمیق، نظریه فولن را مبنا قرار دهند.

در این پژوهش تلاش شد تا عوامل اثرگذار بر مسئولیت پذیری اجتماعی دانشجویان نظام آموزش عالی شناسایی و تبیین شود.روش انجام پژوهش، کیفی بوده که با استفاده از متد تحلیل مضمون انجام شده است.حوزه پژوهش کلیه منابع مکتوب و دیجیتال فارسی و انگلیسی مرتبط با مسئولیت پذیری اجتماعی دانشجویان نظام آموزش عالی بوده که با استفاده از رویکرد هدفمند و با روش انتخاب متون و صاحب نظران کلیدی حوزه علوم اجتماعی و با در نظر گرفتن معیار اشباع نظری 29 مقاله با نظر اساتید و با روش تحلیل مضمون به عنوان نمونه انتخاب و مورد بررسی نهایی قرار گرفتند.یافته ها در قالب مضامین پایه(کدها و نکات کلیدی متن)،مضامین سازمان دهنده(مضامین بدست آمده از ترکیب وتلخیص مضامین پایه) و مضامین فراگیر(مضامین عالی دربرگیرنده اصول حاکم بر متن به مثابه کل) دسته بندی و شبکه مضامین ترسیم شد. بر اساس نتایج به دست آمده عمده ترین عوامل اثرگذار بر مسئولیت پذیری اجتماعی دانشجویان آموزش عالی:1-توسعه اجتماعی(خدمات اجتماعی،رفاه اجتماعی) 2-سرمایه اجتماعی(امنیت،اعتماد و مشارکت) 3-رضایت اجتماعی(رضایت از زندگی،رضایت از جامعه ،رضایت از تحصیل) و 4- تعهد اجتماعی می باشند که وجود یا فقدان هر کدام از عوامل می تواند بر سطح مسئولیت پذیری اجتماعی دانشجویان تأثیرگذار باشد.