قواعد هشتگانه

جنید بغدادی از عارفان نامدار و پرتأثیری است که در شکل گیری دیدگاه های عرفانی و تعالیم معنوی اسلام سهم بسزایی داشته است. از تعالیم عملی مهم او در سیروسلوک، قواعد هشتگانه عملی است؛ یعنی دوام وضو، دوام ذکر، دوام خلوت، دوام روزه، دوام صمت، دوام نفی خواطر، دوام دل با شیخ داشتن و دوام رضا به قضای الهی و ترک اعتراض، که اساس سیر معنوی و بنیان الهیات عملی عرفان اسلامی است و در طول تاریخ، در میان بیشتر طریقت ها و سلسله های عرفانی مورد توجه بوده است. دوام وضو و دوام ذکر، همان طهارت ظاهر و باطن و رکن آغازین سلوک است. دوام خلوت همراه با صدق و اخلاص و دوام صوم و صمت و نفی خواطر، مهم ترین عوامل و اصول در رهایی از نفس و شیطان اند. دو اصل آخر، بنیان سلوک بوده و موجب رفع هر نوع خلل در سایر شروط و اصول خلوت اند و درهای لطف و کرم حقّ تعالی و انوار الهی را بر قلب سالک می گشایند و استحقاق تجلّیّات اسمایی و صفاتی را به او می بخشایند. در این باره، تاکنون تحقیق مستقلی انجام نشده، بنابراین در این پژوهش، با بهره از تحقیقات کتابخانه ای براساس منابع عرفانی و با استفاده از روش توصیفی تحلیلی، به تبیین و تحلیل این قواعد و اصول هشتگانه و اهمیت و ضرورت آنها در سیروسلوک و نجات سالک از بند هوی و شیطان و دستیابی او به کمالات معنوی و وصولش به مقام قرب الهی می پردازیم.