روشها و مدل های روانشناختی (دانشگاه آزاد مرودشت)

زمینه و هدف: این پژوهش با هدف ارائه مدل علّی شادکامی نوجوانان بر اساس عملکرد خانواده با نقش واسطه ای راهبردهای تنظیم شناختی هیجان انجام گرفت. روش: طرح این پژوهش توصیفی-همبستگی و از نظر هدف کاربردی بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دانش آموزان دختر و پسر مقطع متوسطه دوم شهرستان سنندج در سال تحصیلی 02-1401 بود. نمونه پژوهش شامل 350 دانش آموزان (157 پسر و 193 دختر) بود که به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای تصادفی انتخاب شدند. به منظور گردآوری داده ها از سیاهه شادکامی آکسفورد هیل و آرگیل، ابزار سنجش خانواده اپشتاین و همکاران و پرسش نامه راهبردهای تنظیم شناختی هیجان گارنفسکی و همکاران استفاده شد. داده ها با روش مدل سازی معادلات ساختاری تجزیه و تحلیل شدند. یافته ها: تحلیل های الگویابی معادلات ساختاری نشان داد که مدل پیشنهادی از برازش مطلوبی برخوردار است. نتایج تحلیل مسیرهای مستقیم نشان داد که بین عملکرد ناکارآمد خانواده با راهبرد سازگارانه تنظیم شناختی هیجان رابطه منفی و معنادار، بین عملکرد ناکارآمد خانواده با راهبرد ناسازگارانه تنظیم شناختی هیجان رابطه مثبت و معنادار، بین راهبرد سازگارانه تنظیم شناختی هیجان با شادکامی رابطه مثبت و معنادار و بین راهبرد ناسازگارانه تنظیم شناختی هیجان با شادکامی رابطه منفی و معنادار وجود دارد، اما بین عملکرد خانواده با شادکامی رابطه مستقیم معناداری وجود ندارد. نتایج ضرایب مسیر غیرمستقیم نشان داد که عملکرد ناکارآمد خانواده با شادکامی نوجوان از راه راهبرد سازگارانه و راهبرد ناسازگارانه تنظیم شناختی هیجان روابط غیرمستقیم معنادار دارد. نتیجه گیری: راهبردهای سازگارانه و ناسازگارانه تنظیم شناختی هیجان نقشی اساسی در ارتباط بین عملکرد ناکارآمد خانواده و شادکامی نوجوانان ایفا می کند. لذا، توجه به این راهبردها و اصلاح راهبرد ناسازگارانه در ارتقای شادکامی نوجوانان حتی در خانواده های با عملکرد معیوب امری ضروری است.

زمینه و هدف: این پژوهش با هدف تأثیر برنامه آموزش و مهارت های پیشگیرانه ی خطرات کمال گرایی بر کمال گرایی زوجی و کیفیت رابطه زوج های عقدکرده شهرستان رامهرمز انجام شد. روش: این پژوهش در یک طرح نیمه آزمایشی با پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری با گروه کنترل در سال 1402 انجام شد. جامعه این پژوهش شامل کلیه زوج های عقد کرده شهرستان رامهرمز بود که از این جامعه 30 زوج که نمره ی آن ها در مقیاس کمال گرایی در روابط زوجی یک انحراف معیار بالاتر از میانگین بود، بر اساس ملاک های ورود و خروج از پژوهش به روش داوطلبانه انتخاب شدند و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش (15 زوج) و کنترل (15زوج) قرار گرفتند. آزمودنی های گروه آزمایش در هشت جلسه نود دقیقه ای به صورت یک جلسه در هفته تحت برنامه آموزش پیش از ازدواج به روش اتکینز قرار گرفتند و گروه کنترل فقط در یک جلسه در مورد موضوعات مرتبط با ازدواج آموزش دیدند. سپس هر دو گروه در سه مرحله ی پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری با استفاده از مقیاس کمال گرایی در روابط زوجی شیا و همکاران و سیاهه کیفیت اَبعاد زندگی زناشویی فلچر مورد ارزیابی قرار گرفتند. داده ها با استفاده از روش آماری تحلیل واریانس با اندازه گیری های تکراری (آمیخته) در نرم افزار 22-SPSS تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد که برنامه ی آموزش و مهارت های پیشگیرانه ی خطرات کمال گرایی منجر به کاهش کمال گرایی در روابط زوجی در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل نشده است، اما این روش آموزشی باعث بهبود کیفیت روابط زوجین گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل از مرحله پیش آزمون به پس آزمون و پیگیری شده است. نتیجه گیری: برنامه ی آموزش و مهارت های پیشگیرانه ی خطرات کمال گرایی می تواند به عنوان یک برنامه مفید و مناسب برای آموزش قبل از ازدواج و به ویژه برای بهبود کیفیت رابطه زوجین مورد استفاده قرار گیرد.

مقدمه: یکی از اختلالات رایج در نوجوانی اختلال اضطراب اجتماعی است. این پژوهش با هدف تعیین اثربخشی مداخله شناختی ذهن آگاهی بر ترس از ارزیابی منفی اجتماعی، نشخوار فکری و تنظیم شناختی هیجان در نوجوانان مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعی انجام گرفت. روش : این پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون بود. جامعه آماری شامل نوجوانان پسر 16-14 ساله دارای اختلال اضطراب اجتماعی بودند که به مراکز مشاوره و خانه های سلامت منطقه 1، 2 و 3 شهر اصفهان در سال 1402 مراجعه کرده بودند. تعداد شرکت کنندگان در گروه نمونه به روش هدفمند و با استفاده از روش جی پاور 30 نفر تخمین زده شد و شرکت کنندگان در گروه آزمایش و کنترل به صورت تصادفی ساده جایگزین شدند. برای جمع آوری داده ها از پرسش نامه اضطراب اجتماعی واتسون و فرند، مقیاس ترس از ارزیابی منفی اجتماعی لری، مقیاس پاسخ نشخواری نولن – هوکسما و مارو، و تنظیم شناختی هیجان گرانفسکی و همکاران استفاده شد. جهت بررسی اثربخشی مداخله شناختی ذهن آگاهی بر متغیرهای وابسته اختلال اضطراب اجتماعی از تحلیل کوواریانس چندمتغیره استفاده شد. یافته ها: اثربخشی مداخله شناختی ذهن آگاهی بر تمامی متغیرهای وابسته شامل ترس از ارزیابی منفی، نشخوار فکری و راهبردهای سازش یافته و سازش نایافته تنظیم شناختی هیجان تایید شد (0.05>P). مقادیر اندازه اثر با شاخص مجذور جزئی اتا نشان داد که مداخله شناختی ذهن آگاهی بیش ترین اثربخشی را بر نشخوار فکری با ضریب 0.592 داشت. نتیجه گیری: مداخله شناختی ذهن آگاهی موجب کاهش ترس از ارزیابی منفی، نشخوار فکری و راهبردهای سازش نایافته و موجب افزایش راهبردهای سازش یافته در نوجوانان مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعی می شود.

زمینه و هدف: خودکارآمدی تحصیلی از جمله عواملی است که با سازگاری تحصیلی دانشجویان مرتبط است بنابراین، شناسایی عواملی که بر روی این رابطه تاثیرگذار هستند، ضرورت پیدا می کند. از این رو، این پژوهش با هدف بررسی رابطه علی خودکارآمدی تحصیلی و سازگاری تحصیلی با میانجی گری هیجان های تحصیلی انجام شد. روش : این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ روش، توصیفی-همبستگی از نوع مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری کلیه دانشجویان دانشگاه لرستان در سال تحصیلی 1400-1399 و نمونه آماری 313 نفر (245 دختر و 68 پسر) بودند که با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار مورد استفاده مقیاس خودکارآمدی تحصیلی، پرسش نامه هیجان های تحصیلی و پرسش نامه سازگاری تحصیلی دانشجویان مورد تحلیل معادلات ساختاری شدند. به منظور پردازش داده ها، روش معادلات ساختاری به کار رفت. یافته ها: یافته ها نشان داد شاخص های برازندگی مطلوب و مدل پیشنهادی ارائه شده مورد تایید است. مطابق با یافته های پژوهش، اثر مستقیم خودکارآمدی تحصیلی و هیجان های مثبت به سازگاری تحصیلی معنی دار و مثبت و مسیر مستقیم هیجان های منفی به سازگاری تحصیلی معنی دار و منفی بود. هم چنین، اثر غیرمستقیم خودکارآمدی از راه نقش میانجی هیجان های تحصیلی مثبت و هیجان های تحصیلی منفی بر سازگاری تحصیلی نیز معنی دار بود. نتیجه گیری: دانشجویانی که خودکارآمدی تحصیلی بالاتری دارند، هیجان های مثبت بیش تری داشته و بالطبع امیدی بیش تر به جریان تحصیلی دارند و در نتیجه سازگاری تحصیلی بالاتری دارند. این افراد از زندگی تحصیلی خود لذت می برند. هم چنین، دانشجویان با خودکارآمدی بالا در مسیر تحصیل خود با هیجانات منفی از قبیل اضطراب و خشم کم تر درگیر شده و در نتیجه سازگاری تحصیلی بیش تری را از خود نشان می دهند.

زمینه و هدف: برای سنجش معتبر شادکامی زنان میانسال باید به ویژگی های شخصیتی، جسمانی، اجتماعی و روان شناختی آنان توجه نمود. بر این اساس، هدف از این پژوهش بررسی ویژگی های روانسنجی پرسش نامه شادکامی زنان میانسال شین و همکاران در زنان میانسال ایرانی بود. روش : روش این پژوهش کمی و از نوع مطالعات توصیفی همبستگی بود. جامعه آماری این پژوهش را زنان میانسال شهر اصفهان در سال 1402 تشکیل دادند که از این افراد تعداد 344 نفر با روش نمونه گیری در دسترس به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند و به تکمیل پرسش نامه های شادکامی زنان میانسال شین و همکاران، پرسش نامه رضایت از زندگی و پرسش نامه شادکامی آکسفورد پرداختند. در این مطالعه تحلیل عاملی اکتشافی و تحلیل عاملی تاییدی و هم چنین، برای بررسی روایی همگرا از ضریب همبستگی پیرسون و برای سنجش پایایی از آلفای کرونباخ استفاده شد. یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد که چهار عامل خودارزشمندی، مثبت اندیشی، خودمدیریتی و روابط خانوادگی از تحلیل عاملی اکتشافی استخراج شد. بارهای عاملی تمام سوالات حاصل از تحلیل عاملی تاییدی معنادار هستند (01/0>P) و شاخص های برازش مدل نیز از سطح قابل قبولی برخوردار هستند که همین امر تائیدکننده روایی سازه پرسش نامه می باشد. در پایان نیز وجود رابطه مثبت و معنادار خودارزشمندی، مثبت اندیشی، خودمدیریتی و روابط خانوادگی با نمره کل پرسش نامه شادکامی شین، شادکامی آکسفورد و رضایت از زندگی نشان دهنده روایی همگرای این پرسش نامه است. هم چنین، آلفای کرونباخ برای نمره کل شادکامی و مولفه های آن بین 819/0 تا 937/0 است که بیانگر پایایی مطلوب این پرسش نامه است. نتیجه گیری: به طور کلی نتایج پژوهش حکایت از آن داشت که از نسخه فارسی پرسش نامه شادکامی زنان میانسال می توان جهت انجام اقدامات بالینی و پژوهشی استفاده کرد.

زمینه و هدف: این پژوهش با هدف مقایسه اثربخشی درمان گروهی شناختی رفتاری و درمان تلفیقی راه حل های روایتی بر اضطراب اجتماعی دانش آموزان پسر دوره متوسطه اول انجام شده است. روش : پژوهش به لحاظ هدف از نوع کاربردی و به لحاظ اجرا نیمه آزمایشی با پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری دانش آموزان پسر متوسطه اول شهر لاهیجان بودند که از میان افراد ثبت نامی به روش نمونه گیری هدفمند بعد از غربالگری و کنترل ملاک های ورود و خروج، 45 نفر انتخاب و به صورت تصادفی در سه گروه 15 نفری قرار گرفتند. گروههای آزمایشی در 10 جلسه تحت درمان گروهی شناختی رفتاری و راه حل های روایتی قرار گرفتند و گروه کنترل در طول این مدت آموزشی ندید. ابزار سنجش پژوهش پرسش نامه اضطراب اجتماعی لاجرسا بود. در پایان داده ها با استفاده از تحلیل واریانس چندمتغیره و تک متغیره بر نمرات تفاضل مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته ها: علاوه بر معنادار شدن آزمون تحلیل واریانس چندمتغیره و تک متغیره، نتایج مقایسه های جفتی نشان داد که تفاوت گروه شناختی رفتاری با کنترل در اضطراب اجتماعی کل و تمامی مولفه های آن معنادار است. در مقایسه گروه راه حل های روایتی با گروه کنترل نیز مشخص شد که راه حل های روایتی نسبت به گروه کنترل تفاوت معناداری در اضطراب اجتماعی کل و مولفه اجتناب اجتماعی و اندوه عمومی دارد و در دو مولفه دیگر دو گروه تفاوتی ندارند. در مقایسه دو آزمایشی نیز مشخص شد گروه شناختی رفتاری در اضطراب اجتماعی کل و مولفه ترس از ارزیابی منفی دیگران تاثیر معنادار روان شناختیی از گروه راه حل های روایتی داشته است و در دو مولفه دیگر تفاوت ها معنادار نبود. نتیجه گیری: هر دو درمان شناختی رفتاری گروهی و راه حل های روایتی می توانند اضطراب اجتماعی دانش آموزان پسر متوسطه اول را بهبود بخشند و در این میان درمان شناختی رفتاری تاثیر روان شناختی و قوی تری دارد، لذا می توان از این درمان جهت بهبود دانش آموزان در معرض این اضطراب استفاده کرد.