ایرج نیک پی

هدف از پژوهش حاضر بررسی نقش میانجی شفقت به خود در رابطه بین رضایت زناشویی و نشانگان افسردگی معلمان بود. روش پژوهش توصیفی- همبستگی از نوع مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری معلمان مقطع ابتدایی شهر بیستون در نیمه دوم سال 1402 بودند که از بین آن ها 296 معلم با بهره گیری از روش نمونه گیری هدفمند انتخاب گردید. ابزارهای این پژوهش شامل مقیاس رضایت از زندگی زناشویی انریچ (1989، EMSS)، مقیاس افسردگی بک (1996، BDI) و مقیاس شفقت به خود نف (2003، SCS) بود. داده ها به روش تحلیل معادلات ساختاری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته ها نشان دهنده برازش مطلوب داده ها با الگوی پیشنهادی پژوهش بود. همچنین نتایج نشان دادند رضایت زناشویی و شفقت به خود بر نشانگان افسردگی اثر مستقیم و معناداری داشتند (001/0>P). همچنین، رضایت زناشویی با میانجی گری شفقت به خود بر نشانگان افسردگی اثر غیرمستقیم و معنادار داشتند (001/0>P). در مجموع می توان گفت رضایتمندی زناشویی و شفقت به خود منجر به بهبود سلامت روان و کاهش مشکلات روان شناختی همچون نشانگان افسردگی در معلمان می شود.

مقدمه: این پژوهش باهدف تبیین رابطه میان رهبری تحول گرا و مسئولیت جمعی معلمان شهرستان خرم آباد با نقش میانجی تحریک فکری انجام شد. در بافت چالش های نظام آموزشی ایران (تمرکزگرایی، مقاومت در برابر نوآوری)، رهبری تحول گرا به عنوان پارادایمی کلیدی برای تقویت سرمایه اجتماعی و مسئولیت پذیری جمعی شناسایی شده است. پژوهش حاضر شکاف نظری در درک مکانیسم های اثرگذاری رهبری تحول گرا در نظام های سلسله مراتبی و نیاز به ارائه راهبردهای بومی را موردتوجه قرار می دهد. روش شناسی پژوهش: مطالعه از نوع کاربردی با رویکرد توصیفی-همبستگی و مبتنی بر معادلات ساختاری (PLS-SEM) بود. جامعه آماری شامل ۱۶۱۹ معلم مقطع ابتدایی خرم آباد در سال ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بود که با استفاده از جدول کرجسی و مورگان، ۳۱۰ نفر به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. داده ها با پرسشنامه های استانداردشده رهبری تحول گرا (یی و همکاران، ۲۰۱۹)، مسئولیت جمعی (لوگرفو و گادارد، ۲۰۰۸) و تحریک فکری (بوتاکی و همکاران، ۲۰۲۴) جمع آوری شد. پایایی ابزارها با آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی تأیید شد. روایی همگرا و واگرا (با روش فورنل-لارکر) مطلوب بود. یافته ها: یافته های این پژوهش نشان می دهد که رهبری تحول گرا اثر مستقیم مثبت و معنادار بر مسئولیت جمعی معلمان دارد (141/0= β). رهبری تحول گرا اثر مستقیم مثبت بر تحریک فکری دارد (381/0= β). تحریک فکری اثر مستقیم مثبت بر مسئولیت جمعی دارد (470/0= β). تحریک فکری به عنوان متغیر میانجی، اثر غیرمستقیم رهبری تحول گرا بر مسئولیت جمعی را تسهیل می کند (185/0= β). شاخص برازش کلی مدل (323/0= GOF)مطلوب بود. بحث و نتیجه گیری: یافته ها نشان می دهد رهبران تحول گرا از طریق تحریک فکری (تشویق به بازاندیشی انتقادی، نوآوری و حل مسئله جمعی)، باور مشترک معلمان به تأثیرگذاری جمعی را تقویت و مسئولیت پذیری را از سطح فردی به تعهد گروهی ارتقا می دهند. این مکانیسم حتی در بافت سلسله مراتبی ایران با غلبه بر موانعی مانند تمرکزگرایی عمل می کند. به مدیران آموزشی توصیه می شود با طراحی کارگاه های حل مسئله، گفتگوهای حرفه ای و بازطراحی نظام ارزیابی (تأکید بر معیارهای گروهی)، تحریک فکری و مسئولیت جمعی را نهادینه کنند. محدودیت اصلی پژوهش، عدم تعمیم پذیری به سایر مقاطع تحصیلی و مناطق با بافت فرهنگی متفاوت است.