ایدئولوژی، اتوپیا و وجوه گفتمانی حامیان خوزستانی تشیّع صفوی(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)
حوزههای تخصصی:
هر گفتمانی که بخواهد گوهر تاریخ را بکاود و از تحریف، مشروعیّت و هویّت سخن بگوید، ناگزیر از توجّه به ایدئولوژی و اتوپیاست. هر چند گستردگی تعاریف ایدئولوژی، شناخت آن را در چارچوب یک نگرش خاص غیر ممکن می سازد، ولی اتوپیا در مواجهه با ایدئولوژی، برخوردار از سرشت پویا، تاریخ ساز و خصلت جا به جا کنندگی است. آنچه گذشت نقاوه و چکیده ای از درس گفتارهای «پل ریکور»، اندیشمند معاصر فرانسوی بود. تلاش ما در این مقاله دو مرحله دارد؛ نخست: با کاربست آموزه های جامعه شناختی «ماکس وبر»، نظام فکری و ایدئولوژی صفویان و حامیان آن ها را در دو بعد ادعا و اعتقاد تحلیل می کنیم. در مرحله بعد، با تمرکز بر رهیافت های ریکور، نشان می دهیم مذهب شیعه چگونه به مثابه اتوپیا عمل کرده و با ایجاد فضای تعلیق در واقعیت های حاکم بر جامعه خوزستان بین سال های (907-1135ه.ق)، بسیاری از ارزش افزوده های پنهان و پیدای برآمده از ایدئولوژی را افشا کند. پژوهش حاضر با ابتنا بر روش تحلیلی- تفسیری و با مطالعه بین رشته ای انجام یافته و نشان می دهد مذهب تشیّع به عنوان یک امر ممکن، چگونه واقعیت حاکم را تعلیق کرده و علاوه بر تمامیّت تاریخ خوزستان در چند سده اخیر، بر نگرش و بینش علمای آن نیز تأثیر بلامنازع داشته است.