لیلا طعیمی

هر گفتمانی که بخواهد گوهر تاریخ را بکاود و از تحریف، مشروعیّت و هویّت سخن بگوید، ناگزیر از توجّه به ایدئولوژی و اتوپیاست. هر چند گستردگی تعاریف ایدئولوژی، شناخت آن را در چارچوب یک نگرش خاص غیر ممکن می سازد، ولی اتوپیا در مواجهه با ایدئولوژی، برخوردار از سرشت پویا، تاریخ ساز و خصلت جا به جا کنندگی است. آنچه گذشت نقاوه و چکیده ای از درس گفتارهای «پل ریکور»، اندیشمند معاصر فرانسوی بود. تلاش ما در این مقاله دو مرحله دارد؛ نخست: با کاربست آموزه های جامعه شناختی «ماکس وبر»، نظام فکری و ایدئولوژی صفویان و حامیان آن ها را در دو بعد ادعا و اعتقاد تحلیل می کنیم. در مرحله بعد، با تمرکز بر رهیافت های ریکور، نشان می دهیم مذهب شیعه چگونه به مثابه اتوپیا عمل کرده و با ایجاد فضای تعلیق در واقعیت های حاکم بر جامعه خوزستان بین سال های (907-1135ه.ق)، بسیاری از ارزش افزوده های پنهان و پیدای برآمده از ایدئولوژی را افشا کند. پژوهش حاضر با ابتنا بر روش تحلیلی- تفسیری و با مطالعه بین رشته ای انجام یافته و نشان می دهد مذهب تشیّع به عنوان یک امر ممکن، چگونه واقعیت حاکم را تعلیق کرده و علاوه بر تمامیّت تاریخ خوزستان در چند سده اخیر، بر نگرش و بینش علمای آن نیز تأثیر بلامنازع داشته است.

جنبش بزرگ سربداران جنبش ملی مذهبی مستقل بود که در پی دست یافتن به عدالت و ازادی در راستای براندازی ظلم و ستم حاکمان مغول شکل گرفت این حکومت برای اولین بار پس از سالها برقراری حکومت های سنی مذهب و نیز هجوم و استیلای مغول بر ایران در محدوده ی قلمرو خود مذهب شیعه را رسمیت بخشیدند این پزوهش می کوشد تا با سیری در تقویم سربداران مهم ترین عوامل بوجود امدن این جنبش نقاط صعف وقدرت تاثیر این قیام بر قیام های مشابه تفکرات و خطی ومشی انها را مورد بررسی و واکاوی قرار دهد.