ناهید اکرمی

زمینه: اختلالات اضطرابی و افسردگی به عنوان یکی از چالش برانگیزترین مسائل سلامت روان نوجوانان است که ارتباط متقابل و دو سویه ای با عوامل فراتشخیصی از قبیل تنظیم هیجانی و مشکلات بین فردی دارد. درمان فراتشخیصی از جمله درمان های نوظهوری است که با هدف غلبه بر محدودیت های درمان های سنتی و تحت پوشش قرار دادن این عوامل فراتشخیصی طراحی شده است. هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان فراتشخیصی بر تنظیم هیجان بین فردی و مشکلات بین فردی نوجوانان مبتلا به همبودی اختلالات اضطرابی و افسردگی انجام شد. روش: جهت اجرای پژوهش از طرح نیمه تجربی به روش مورد منفرد استفاده شد. جامعه آماری شامل نوجوانان مبتلا به اختلالات اضطرابی و افسردگی مراجعه کننده به مراکز خدمات روان شناختی آموزش و پرورش شهر اصفهان در سال 1403 بود که از میان آنان 3 نفر به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شده و به شیوه جلسات فردی و هفتگی 45 دقیقه ای مورد مداخله درمان فراتشخیصی (بارلو و همکاران، 2011) قرار گرفتند و در مراحل خط پایه، جلسات سوم و ششم با استفاده از مقیاس های مشکلات بین فردی و تنظیم هیجان بین فردی مورد ارزیابی قرار گرفتند. برای تحلیل داده ها و ارزیابی کارایی درمان، از روش های ترسیم دیداری یا تحلیل نمودار گرافیکی، شاخص تغییر پایا، معناداری بالینی و درصد بهبودی استفاده شد. یافته ها: با توجه به نتایج و بر اساس مقادیر شاخص تغییر پایا (96/1RCI≥.)، اثربخشی درمان فراتشخیصی برای ابعاد مشکلات بین فردی شامل دشواری در گشودگی، حمایت و مشارکت، درنظرگرفتن دیگران، وابستگی و همچنین متغیر تنظیم هیجان بین فردی برای هر سه آزمودنی به لحاظ آماری معنی دار بود، اما از نظر بالینی برای هیچ یک از آزمودنی ها معنی دار نبود. همچنین اثربخشی درمان فرا تشخیصی در مؤلفه های در نظرگرفتن دیگران (آزمودنی اول) و وابستگی (آزمودنی سوم) از نظر بالینی نیز معنی دار بود. با این حال، در مؤلفه مشکل در صراحت و مردم آمیزی، مداخله برای هیچ یک از آزمودنی ها معنی دار نبود. نتیجه گیری: با توجه به نتایج به دست آمده می توان از درمان فراتشخیصی به عنوان یک گزینه درمان مناسب در کنار سایر مداخلات موجود، جهت بهبود تنظیم هیجان بین فردی و مشکلات بین فردی نوجوانان مبتلا به همبودی اضطراب و افسردگی استفاده کرد.

هدف پژوهش حاضر تعیین نقش رابطه والد-فرزندی، خودکنترلی، مهارت های اجتماعی و هیجان خواهی به واسطه تکانشگری و سبک های مقابله ای در اعتیادپذیری نوجوانان افغانستانی مقیم ایران بود. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی در قالب مدل معادلات ساختاری بود. 312 نوجوان افغانستانی پسر مقیم اصفهان به شیوه نمونه گیری در دسترس در زمستان 1401 و بهار 1402 انتخاب شدند. ابزارهای مورد استفاده در این پژوهش شامل پرسش نامه آمادگی به اعتیاد وید و همکاران (1992)، مقیاس رابطه والد–فرزندی فاین، مورلند و شوبل (1983)، مقیاس خودکنترلی تانجنی (2004)، پرسش نامه مهارت های اجتماعی ماتسون (1983)، مقیاس هیجان خواهی زاکرمن (1978)، مقیاس تکانشگری بارت (2004) و مقیاس سبک های مقابله ای اندلر و پارکر (1990) بودند. نتایج مدل ساختاری و آزمون بوت استراپ نشان داد که هیجان خواهی، تکانشگری و مهارت های اجتماعی و سبک مقابله ای هیجان مدار تأثیر مثبت و خودکنترلی و رابطه والد-فرزندی تأثیر منفی و معناداری بر اعتیادپذیری نوجوانان افغانستانی داشت. همچنین تکانشگری نقش واسطه ای معناداری در بین رابطه مهارت های اجتماعی و هیجان خواهی با اعتیادپذیری دارد، علاوه بر آن رابطه والد-فرزندی و خودکنترلی نیز به واسطه سبک مقابله ای هیجان مدار تأثیر معناداری بر اعتیادپذیری دارد. در مجموع نتایج این پژوهش حاکی از آن است که تکانشگری و هیجان خواهی بالا، سبک های مقابله ای نامناسب، خودکنترلی و مهارت های اجتماعی پایین و همچنین رابطه والد-فرزندی ضعیف سبب اعتیادپذیری در نوجوانان افغانستانی می شود که با تنظیم برنامه های مداخله ای مبتنی بر این عوامل و سعی در جهت ارتقاء آن ها می توان در جهت پیشگیری و یا کاهش اعتیادپذیری در نوجوانان افغانستانی اقدام کرد.

پژوهش حاضر با هدف پیش بینی اختلال افسردگی با ویژگی های آتیپیک بر اساس نقش طرحواره های ناسازگار اولیه حوزه بریدگی و طرد و با میانجی گری حساسیت به طرد بین فردی انجام شد. روش پژوهش توصیفی و از نوع همبستگی بود. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه دانشجویان 18 تا 30 ساله با تابعیت ایرانی در نیمه نخست سال 1403 بود که از میان آنها 400 نفر نمونه، به شیوه داوطلبانه انتخاب شد. داده های پژوهش به وسیله پرسشنامه طرحواره های ناسازگار اولیه-فرم کوتاه یانگ (1994)، پرسشنامه حساسیت به طرد داونی و فلدمن (1996) و چک لیست نشانه های افسردگی باقرزنجانی (1395) جمع آوری شد. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از آزمون های آماری همبستگی پیرسون و مدل سازی معادلات ساختاری انجام گرفت. نتایج پژوهش نشان داد مدل پیش بینی اختلال افسردگی با ویژگی های آتیپیک بر اساس طرحواره های ناسازگار اولیه حوزه بریدگی و طرد با میانجی گری حساسیت به طرد بین فردی برازش مناسبی دارد. همچنین تأثیر مستقیم حساسیت به طرد بین فردی و تأثیر غیرمستقیم طرحواره های ناسازگار اولیه حوزه بریدگی و طرد از طریق حساسیت به طرد بین فردی بر اختلال افسردگی با ویژگی های آتیپیک تأیید شد. منطبق با یافته های این پژوهش، طرحواره های ناسازگار اولیه حوزه بریدگی و طرد و حساسیت به طرد بین فردی، احتمالاً می توانند از عوامل مؤثر در بروز اختلال افسردگی با ویژگی های آتیپیک باشد. لذا، توجه به این عوامل می تواند راهنمایی برای متخصصان، جهت برنامه ریزی های اختصاصی برای درمان این اختلال باشد.

زمینه و هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی ساختار عاملی و ویژگی های روان سنجی نسخه فارسی پرسشنامه ارزیابی کمی افسردگی مختلط (DMX-12) در دانشجویان بود. مواد و روش ها: پژوهش حاضر از لحاظ هدف جزو پژوهش های کاربردی، به لحاظ روش گرد آوری اطلاعات پیمایشی، و از نظر روش شناسی از جمله مطالعات روان سنجی بود که در قالب یک طرح پژوهش همبستگی انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه افراد 18 تا 40 ساله با تابعیت ایرانی در شش ماه نخست سال 1403 بود. حجم نهایی پژوهش به تفکیک کل تحلیل، تحلیل عاملی اکتشافی و تحلیل عاملی تأییدی به ترتیب 342 نفر (264 زن و 78 مرد)، 138 نفر و 204 نفر بود که با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. روایی سازه این پرسشنامه با تحلیل عاملی اکتشافی و تحلیل عاملی تأییدی، پایایی آن با روش آلفای کرونباخ و پایایی بازآزمایی، روایی همگرای آن از طریق بررسی همبستگی پیرسون آن با ویراست دوم سیاهه افسردگی بک (BDI-II) و سیاهه نشانه شناسی سریع افسردگی (QIDS-SR) ارزیابی گردید. داده ها با کمک نسخه 27 نرم افزار SPSS و نسخه 24 نرم افزار Amos تحلیل شدند. یافته ها: نتایج تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد که گویه های این پرسشنامه سه عامل تنش و حواس پرتی، واکنش پذیری و بی ثباتی و تکانشگری و پرخاشگری را تشکیل داده و در مجموع 08/37 درصد واریانس کل پرسشنامه را تبیین می کنند. تحلیل عاملی تأییدی نیز مؤید ساختار عاملی حاصل از تحلیل عاملی اکتشافی بود. نتایج نشان داد ضریب آلفای کرونباخ برای کل پرسشنامه، عامل تنش و حواس پرتی، عامل واکنش پذیری و بی ثباتی و عامل تکانشگری و پرخاشگری به ترتیب 84/0، 78/0، 72/0 و 74/0 می باشد که حاکی از همسانی درونی مطلوب آنها است. تحلیل های همبستگی نیز روایی همگرای این پرسشنامه را تأیید کردند. نتیجه گیری: نتایج ذکر شده نشان می دهند که نسخه فارسی پرسشنامه ارزیابی کمی افسردگی مختلط از ویژگی های روان سنجی مطلوبی برخوردار است؛ لذا می توان از آن به عنوان ابزاری معتبر برای سنجش اختلال افسردگی با ویژگی های مختلط در زمینه های پژوهشی و بالینی مختلف استفاده کرد.

هدف پژوهش حاضر مقایسه تفاوت رابطه والد-فرزند، ادراک از رابطه با همسالان و نگرش نسبت به رابطه با جنس مخالف در دختران دارای تجربه شکست عشقی در دو گروه با و بدون اقدام به خودکشی بود. روش پژوهش علّی-مقایسه ای بود. جامعه آماری شامل دختران نوجوان مقطع متوسطه دوره اول و دوم دارای تجربه شکست عشقی ساکن شهرستان جیرفت در سال تحصیلی 1404-1403 بود. از جامعه آماری تعداد 60 نفر نمونه (30 نفر با اقدام به خودکشی و 30 نفر بدون اقدام به خودکشی) به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه رابطه والد-فرزند (PCRS؛ فاین و همکاران، 1983)، پرسشنامه ادراک از رابطه با همسالان (PPRQ؛ چو و یانگ، 2012) و پرسشنامه نگرش به رابطه با جنس مخالف قبل از ازدواج (کردلو، 1380) بود. برای تجزیه و تحلیل داده ها از تحلیل کوواریانس چندمتغیره یک راهه (مانکووا) استفاده شد. نتایج نشان دادند دو گروه از نظر متغیرهای کیفیت رابطه با پدر (104/128=(57 ،1)F، 001/0>p، 692/0=η²)، کیفیت رابطه با مادر (830/2=(57 ،1)F، 048/0=p، 047/0=η²)، ادراک از رابطه با همسالان (915/16=(57 ،1)F، 001/0>p، 229/0=η²) و نگرش نسبت به رابطه با جنس مخالف (453/49=(57 ،1)F، 001/0>p، 465/0=2η) با یکدیگر متفاوت بودند. این یافته ها بر اهمیت نقش کیفیت پایین تر روابط با والدین و همسالان و نگرش مثبت تر نسبت به رابطه با جنس مخالف در افزایش خطر اقدام به خودکشی در پی تجربه شکست عشقی در دختران نوجوان تأکید دارند.