شیوه های بازنمایی کارگزاران اجتماعیِ «خود» و «دیگری» در سوره مؤمنون(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
مطالعات قرآنی دوره ۱۶ تابستان ۱۴۰۴ شماره ۶۲
239 - 254
حوزههای تخصصی:
تحلیل گفتمان قرآن به معنای بررسی و تحلیل ساختار و مضامین موجود در قرآن است. در تحلیل گفتمان قرآن، مفاهیم، الگوها و ساختارهای موجود در قرآن مورد بررسی قرار می گیرد و هدف اصلی آن تحلیل، روشنی، توجیه و تبیین معانی و مفاهیم موجود در قرآن و ارائه تفسیرهایی همسو با متن قرآنی است. پژوهش حاضر در تلاش است با تکیه بر روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به الگوی جامعه شناختی-معنایی وَن لیوون (2008م) شیوه های بازنمایی کارگزاران اجتماعیِ «خود» و «دیگری» در سوره مؤمنون را بررسی نماید. این سوره گزارشی فشرده از حضور «خود» در قالب اهل ایمان و «دیگری» در قالب کفار معرفی شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد در این سوره کارگزار اجتماعیِ «خود» و «دیگری» بیشتر بر اساس شیوه های اظهار بازنمایی شده است تا شیوه های حذف. این کارکرد گفتمانی ارتباط مستقیمی با پیام اصلی سوره مؤمنون دارد؛ بدین شکل که بخش مهمی از این سوره به توصیف اهل ایمان پرداخته و آن ها برجسته سازی شده و در بخشی دیگر به مهم ترین خصوصیات کفار ارجاع داده شده و آن ها حاشیه رانی شده اند. بنابراین برای تحقق این پیام لازم است از تمامی شیوه های اظهار جهت تعیین هویت کارگزاران اجتماعی «خود» و «دیگری» استفاده شود تا پنهان سازی و حذف آن ها.