فاطمه ارجمندی

امروزه گردشگری به عنوان یکی از صنایع برجسته جهانی مطرح است که علاوه بر ایفای نقش به عنوان محرک رشد اقتصادی، بستری کلیدی برای ارتقای توسعه پایدار شهری نیز به شمار می آید. باوجوداین، بسیاری از شهرها علی رغم برخورداری از ظرفیت های قابل توجه گردشگری، در بهره گیری از این مزیت ها جهت دستیابی به نتایج پایدار توسعه با دشواری مواجه بوده اند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل کلیدی اثرگذار بر گردشگری در ابعاد مختلف پایداری و بررسی میزان همبستگی میان آن ها در شهر طرقبه انجام شده است؛ شهری که از منابع و امکانات متمایزی برخوردار بوده و قابلیت بهره برداری در مسیر توسعه گردشگری شهری را دارد. از منظر روش شناسی، این تحقیق کاربردی با رویکرد آینده پژوهی و ترکیبی از روش های کمی و کیفی صورت پذیرفته است. در مرحله نخست، عوامل مرتبط از طریق مشاوره با دوازده متخصص گردشگری که به روش نمونه گیری گلوله برفی انتخاب شدند، شناسایی گردید. در مرحله دوم، با استفاده از پرسشنامه نیمه ساختاریافته، عوامل اصلی مؤثر بر توسعه گردشگری پایدار در طرقبه تعیین و سپس به کمک ماتریس اثرات متقاطع، میزان تأثیرگذاری و وابستگی متغیرها مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته های پژوهش بیانگر بی ثباتی در نظام گردشگری طرقبه است و شش عامل اصلی را آشکار می سازد: (۱) رویدادهای فرهنگی نظیر جشنواره ها، نمایشگاه ها، همایش ها و سمینارها؛ (۲) سرمایه گذاری بخش خصوصی؛ (۳) ارتقای رقابت پذیری؛ (۴) توزیع عادلانه امکانات؛ (۵) چارچوب های سیاست گذاری کلان؛ و (۶) گسترش محیط های ساخته شده مرتبط با گردشگری. این عوامل در مجموع نیروهای تعیین کننده ای محسوب می شوند که مسیر توسعه گردشگری پایدار شهر را ترسیم می کنند..

افزایش جمعیت شهرها نیاز به استفاده از زمین شهری را مضاعف کرده و در پی آن گسترش افقی شهرها منجر به ادغام روستاهای اطراف در محدوده شهری و ایجاد عرصه های روستا-شهری شده که مملو از اغتشاش در کالبد، روابط اجتماعی و مسائل اقتصادی بوده است و در نهایت، دچار مسائل و تضادها بین مناطق شهری و روستایی شده است. محققان در پژوهش حاضر در پی آن هستند که با ارائه الگوی انتقال حق توسعه از عرصه های روستا-شهری به مناطق دیگر شهر که پتانسیل های توسعه را دارند، همراه با بارگذاری مناسب تراکم در این عرصه ها از اراضی کشاورزی و باغی و اراضی تاریخی_ فرهنگی در این عرصه ها حفاظت کنند. این پژوهش به لحاظ هدف، کاربردی و با هدف حفاظت از اراضی باارزش محله آبشاهی یزد با استفاده از روش توصیفی و برمبنای مطالعات اسنادی انجام شده است. معیارهای تعیین مناطق ارسال و دریافت با استفاده از اسناد کتابخانه ای و مصاحبه با کارشناسان شناسایی و وزن دهی و سپس اهمیت معیارهای مشخص با آزمون فریدمن در نرم افزارSPSS و با روی هم گذاری اطلاعات در GIS اراضی ارسال و دریافت در انتقال حق توسعه مشخص شده است. نتایج نشان می دهد که در بین 20 شاخص براساس مطالعات کتابخانه ای و اسنادی 7 شاخص اهمیت بیشتری دارد که شاخص های با اولویت در مناطق ارسال حق توسعه شامل برخورداری از اراضی کشاورزی، اراضی تاریخی و مساحت کاربری های حفاظتی و شاخص های مناطق دریافت شامل اراضی بایر، تراکم جمعیتی و ساختمانی مجاز است. افزایش جمعیت شهرها نیاز به استفاده از زمین شهری را مضاعف کرده و در پی آن گسترش افقی شهرها منجر به ادغام روستاهای اطراف در محدوده شهری و ایجاد عرصه های روستا-شهری شده که مملو از اغتشاش در کالبد، روابط اجتماعی و مسائل اقتصادی بوده است و در نهایت، دچار مسائل و تضادها بین مناطق شهری و روستایی شده است. محققان در پژوهش حاضر در پی آن هستند که با ارائه الگوی انتقال حق توسعه از عرصه های روستا-شهری به مناطق دیگر شهر که پتانسیل های توسعه را دارند، همراه با بارگذاری مناسب تراکم در این عرصه ها از اراضی کشاورزی و باغی و اراضی تاریخی_ فرهنگی در این عرصه ها حفاظت کنند. این پژوهش به لحاظ هدف، کاربردی و با هدف حفاظت از اراضی باارزش محله آبشاهی یزد با استفاده از روش توصیفی و برمبنای مطالعات اسنادی انجام شده است. معیارهای تعیین مناطق ارسال و دریافت با استفاده از اسناد کتابخانه ای و مصاحبه با کارشناسان شناسایی و وزن دهی و سپس اهمیت معیارهای مشخص با آزمون فریدمن در نرم افزارSPSS و با روی هم گذاری اطلاعات در GIS اراضی ارسال و دریافت در انتقال حق توسعه مشخص شده است. نتایج نشان می دهد که در بین 20 شاخص براساس مطالعات کتابخانه ای و اسنادی 7 شاخص اهمیت بیشتری دارد که شاخص های با اولویت در مناطق ارسال حق توسعه شامل برخورداری از اراضی کشاورزی، اراضی تاریخی و مساحت کاربری های حفاظتی و شاخص های مناطق دریافت شامل اراضی بایر، تراکم جمعیتی و ساختمانی مجاز است.

مقدمه: با پیدایش مسائل جدید شهری و ناکامی طرح های توسعه شهری در قرن بیستم، مشارکت شهروندان در فرآیند برنامه ریزی شهری اهمیت یافت و مشارکت عمومی به یکی از عناصر مهم آن بدل گشت. این مشارکت نه تنها به بهبود کیفیت تصمیم گیری ها کمک می کند، بلکه حس تعلق شهروندان به محیط زندگی شان را نیز تقویت می نماید. هدف پژوهش: پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر مشارکت شهروندان در برنامه های توسعه شهری، به بررسی دلایل تمایل و انگیزه ساکنان شهرک طرق مشهد به مشارکت در برنامه های توسعه محله خود پرداخته و می کوشد با تحلیل این عوامل، راهکارهایی برای ارتقای سطح مشارکت و بهبود فرآیندهای برنامه ریزی شهری ارائه دهد. روش شناسی: پژوهش با استفاده از ترکیب شیوه های توصیفی-تحلیلی و موردی انجام شده است. شاخص های مشارکت شهروندان با استفاده از مرور ادبیات نظری استخراج و روایی محتوایی و صوری آن ها توسط پنج نفر کارشناس خبره تأیید گردید. به منظور گردآوری داده ها پرسشنامه ای با 25 گویه در دو مرحله و به صورت تصادفی بین ساکنان شهرک طرق توزیع گردید. تجزیه وتحلیل داده ها با استفاده از آزمون فریدمن، تحلیل عامل اکتشافی و فرآیند تحلیل سلسله مراتبی انجام شده است. یافته ها و بحث: اگرچه تمایل ساکنان شهرک طرق به مشارکت در سطح پایینی است؛ اما تمایل به اظهارنظر در مورد طرح ها و برنامه های محله خود دارند. عوامل تأثیرگذار بر مشارکت شهروندان در شهرک طرق در قالب چهار عامل شناسایی و دسته بندی شده است. این عوامل به ترتیب اولویت در جهت افزایش میزان مشارکت شهروندان عبارت اند از: 1- رضایت و اعتماد به مسئولین، 2- فرهنگ سازی به معنای آموزش فرهنگ مشارکت، 3- اطلاع رسانی و شفافیت به معنی قرار گرفتن شهروندان در جریان امور محلی و 4- آگاهی از وضعیت محلی. نتیجه گیری: اعتمادسازی، فرهنگ سازی، اطلاع رسانی شفاف و ارتقای آگاهی عمومی محورهای کلیدی در ارتقای مشارکت شهروندان به شمار می روند. توجه به این عوامل می تواند زمینه ساز گذار از مشارکت تشریفاتی به مشارکت واقعی و تقویت دموکراسی شهری شود.

باغات و اراضی کشاورزی نقش قابل توجهی را در حیات شهرها ایفا می کنند؛ به طوری که برنامه ریزان شهری روش های مختلفی را جهت حفظ این اراضی اتخاذ می نمایند. یکی از روش های کارآمد روش «انتقال حقوق توسعه ای» است. مسئله پژوهش شرایط غیرقابل انتظاری است که حکایت از عدم استفاده، امکان سنجی و به کارگیری نظریات جدید همچون انتقال حقوق توسعه ای علی رغم مهیا بودن آن ها دارد و اینکه چرا تاکنون این روش جایگاه مناسبی در ادبیات مدیریت شهری ایران نیافته است. ازاین رو هدف ارائه پاسخی برای چگونگی استفاده از رویکرد انتقال حقوق توسعه ای باغات و اراضی کشاورزی شهر طرقبه و همچنین شناسایی مناطق مستعد دریافت حقوق توسعه برمبنای پارامترهای مؤثر می باشد. در حوزه روش به لحاظ هدف پژوهش توصیفی بوده است و نتایج آن نیز در نمونه مطالعاتی کاربردی است. روش مورداستفاده در این پژوهش در بخش گردآوری اطلاعات و تدوین مبانی نظری اسنادی بوده است و پس ازآن با استفاده از روش AHP و اخذ نظرات خبرگان وزن شاخص ها محاسبه شده است و یافته های موردنظر حاصل شده است؛ سپس نتایج حاصل با استفاده نرم افزار ARC GIS و افزونه های تحلیلی آن مورد تجزیه وتحلیل قرارگرفته است. نتایج حاکی از آن است که در مناطق ارسال شاخص های میزان برداشت سالانه از انواع محصولات پایه در شهر، درصد مشارکت ساکنین و قیمت اراضی کشاورزی بیشترین ارزش را در مقابل دیگر شاخص ها جهت انتخاب مناطق دارند. همچنین در بین شاخص های مناطق دریافت شاخص های زیرساختی چون آب و برق و گاز بیشترین اهمیت را داشته و در کنار آن ها نسبت سود به هزینه و قیمت زمین نیز اهمیت دارد و در زمان انتخاب و انجام برنامه انتقال حق توسعه باید به آن ها توجه شود.

برنامه ریزی و زمان بندی اتاق های عمل و تجهیزات موردنیاز از ابعاد هزینه ای، اجتماعی و اصول بهداشتی برای مدیران بیمارستان بسیار حائز اهمیت است. چراکه اتاق های عمل یکی از منابع درآمدی بیمارستان هاست که می توانند خدمات موردنیاز بیماران اورژانسی که به صورت تصادفی وارد می شوند و بیماران انتخابی که جراحی شان از قبل برنامه ریزی را ارائه نمایند. ازآنجاکه برخی وسایل مورداستفاده در اتاق های عمل برای هر بار استفاده نیازمند استریل شدن هستند و در دنیای واقعی با توجه به دلایل مختلف نظیر شرایط جسمی هر بیمار، مدت زمان جراحی ها دقیقاً غیرقطعی هستند، در این پژوهش، برای اولین بار، علاوه بر در نظر گرفتن عدم قطعیت زمان های غیرقطعی جراحی برای بیماران اورژانسی و انتخابی، یک مدل ریاضی یکپارچه دو هدفه استوار سناریو محور ارائه می گردد. در این مدل، ضمن حداقل سازی هزینه اتاق های عمل، بخش استریل و جریمه های تأخیر در جراحی، زمان تکمیل آخرین عمل نیز حداقل می شود. حل مسائل با ابعاد متفاوت و تحلیل حساسیت های مختلف همگی تأییدکننده اعتبار و صحت مدل از دیدگاه مدیران بیمارستان ها می باشند.