تحلیل تطبیقی سوءاستفاده عاطفی و سازمانی: از تشخیص الگوهای مخرب تا راهبردهای مقابله ای در ساختارهای قدرت نامتقارن(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)
منبع:
روانشناسی و فرهنگ به زیستی دوره ۱ زمستان ۱۴۰۴ شماره ۲
108 - 116
حوزههای تخصصی:
سوءاستفاده عاطفی/روانی، شکلی پنهان از سوءرفتار در روابط بین فردی و محیط های کاری است که به دلیل ماهیت نامرئی خود، تشخیص و مقابله با آن را دشوار ساخته است؛ با این حال، پیامدهای عمیقی بر سلامت روان و عملکرد افراد بر جای می گذارد. پژوهش حاضر با هدف تبیین مفهوم شناسی جامع سوءاستفاده روانی، تمایز آن از تعارض های معمول، و شناسایی نشانه ها و راهبردهای مقابله ای مؤثر در بستر روابط فردی و ساختارهای سازمانی (به ویژه محیط های سلسله مراتبی) انجام شده است. این مطالعه با بهره گیری از رویکرد تحلیلی-مفهومی و مرور انتقادی ادبیات نظری در حوزه های خشونت روان شناختی، گس لایتینگ، پویایی قدرت و تاب آوری، نشان می دهد که سوءاستفاده روانی غالباً از طریق الگوهای تکرارشونده ی تحقیر، بی اعتبارسازی هیجانی، کنترل نامرئی، تهدید ضمنی و تحریف واقعیت اعمال می شود. یافته ها حاکی از آن است که در محیط های با ساختار قدرت نامتقارن، تاکتیک های سطحی مانند چارچوب بندی رسمی تعاملات یا مستندسازی، کارکرد حفاظتی محدودی دارند. در نتیجه، پژوهش بر لزوم فعال سازی راهبردهای مقابله ای عمیق تر، از جمله تقویت مهارت های مرزگذاری، افزایش آگاهی فردی و سازمانی، و در صورت ضرورت، خروج استراتژیک از موقعیت مخرب تأکید دارد. نتایج این مقاله می تواند مبنایی برای طراحی مداخلات روان شناختی، برنامه های آموزشی تاب آوری و سیاست گذاری های سازمانی حمایتی فراهم آورد .