خلیل کولیوند

هدف: این مطالعه با هدف شناسایی و اولویت بندی عوامل کلیدی موفقیت در مراحل فرایند آینده نگاری راهبردی شامل پیش آینده نگاری، آینده نگاری و پسا آینده نگاری انجام شده است و تمرکز آن بر صنایع و سازمان های فعال در کشور ایران است.روش: پژوهش حاضر از نوع کاربردی و مبتنی بر روش توصیفی و تحلیلی است. ابتدا به شیوه کتابخانه ای و با لحاظ مراحل سه گانه فرایند آینده نگاری راهبردی، 43 عامل اثرگذار در موفقیت این فرایند شناسایی شدند (پیش آینده-نگاری:14عامل؛ آینده نگاری: 16عامل؛ پساآینده نگاری: 13عامل). در ادامه برای اولویت بندی عوامل شناسایی شده، به روش «انتخاب مبتنی بر معیار» 68 نفر از 28 صنعت مختلف گزینش شدند و با کمک ابزار پرسشنامه بسته، آراء آنها بر روی طیف پنج تایی لیکرت گرداوری شد.یافته ها: یافته های تحقیق، ضمن تایید اثرگذاری این عوامل در فرایند آینده نگاری راهبردی بر پایه آزمون تی-استیودنت، نشان می دهند که بر اساس مقادیر «شاخص ضریب تغییرات» درمرحله پیش آینده نگاری: 1)ایجاد توازن میان اکتشاف و بهره برداری(260/0) 2)برپایی کارگاه های آموزشی(276/0) 3)اعتماد سازی(283/0)، در مرحله آینده نگاری: 1)شناسایی و توجه به نقاط عطف(179/0) 2)طراحی پرسش های چه میشود-اگر(189/0) 3)تمرکز بر پیامدهای دسته دوم و سوم(224/0) و در مرحله پسا آینده نگاری: 1)تعیین چارچوب بنیادین برنامه ریزی(193/0) 2)پایش و بازخورد مستمر(206/0) 3)سرمایه گذاری روی یک ایده غیرمحتمل(209/0) عوامل کلیدی و اولویت دار در فرایند آینده نگاری راهبردی هستند.نتیجه گیری: دستیابی به عوامل کلیدی اثرگذار در فرایند آینده نگاری راهبردی، می تواند مدیران و برنامه ریزان را در راستای تخصیص بهینه منابع و زمان برای طراحی و پیاده سازی موفق این فرایند یاری دهد.

وقوع انقلاب اسلامی ایران، علاوه بر دمیدن جانی تازه در کالبد جامعه ایران، از منظر نشانه شناسی فرهنگی و سیاسی، نوید ظهور گفتمانی جهان گیر و بدیلی قدرتمند در سپهر گفتمان ها و نظام های سیاسی رایج دنیا بود. از آنجا که تحلیل و تخمین آینده فرا روی یک پدیده اجتماعی، مستلزم توجه به عوامل شکل دهنده و درون مایه آن پدیده است و با توجه به اینکه آموزه مهدویت و فرهنگ سیاسی برآمده از آن، نقشی مهم در شکل گیری و پیروزی انقلاب اسلامی و تداوم آن ایفا می کند، پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی- تحلیلی با هدف آینده پژوهی انقلاب اسلامی و نسبتش با آرمان شهر مطلوب آخرالزمانی یا دال مرکزی مهدویت، دلیل امکانی تداوم نظام جمهوری اسلامی را در آینده واکاوی کرده که بر اساس رویکردهای هنجاری و اکتشافی گفتمان مذکور بررسی شده است. در رویکرد اکتشافی، روندپژوهی مهدویت، بر پایه پذیرش این کلان گفتمان به عنوان یک باور اسلامی در میان مسلمانان تلقی گشته که به مرور بر تار و پود و غنای آن افزوده شده است؛ اما در رویکرد هنجاری مبتنی بر ترسیم چشم انداز انقلاب اسلامی، کلیدی ترین ارزش ها، آرمان ها و اهداف در نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران، بر اساس چشم انداز مهدویت تصویر می شود. یافته های پژوهش نشان داده است که تداوم انقلاب اسلامی ایران و اتصال آن به جهان آینده در چشم انداز مطلوب نظام، با حفظ دو کلان مؤلفه ایجابی و وجودی انقلاب اسلامی، یعنی «رهبری و ولایت دینی» و «مردم سالاری» حول دال مرکزی آینده محور و تمدن ساز تشیع، یعنی «مهدویت» تداوم وجودی و توسعه مستمر خواهد یافت

جنگ شناختی به عنوان یکی از مهم ترین ابعاد نبردهای آینده، ماهیت سیستم های فرماندهی و کنترل را متحول کرده و با بهره گیری از فناوری های نوین، بر فرآیندهای تصمیم گیری و ادراک انسانی تأثیر می گذارد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین پیشران های جنگ شناختی که مؤثر بر سیستم های فرماندهی و کنترل در نبردهای آینده هستند، انجام شده است. روش تحقیق ترکیبی از مطالعات اسنادی، کتابخانه ای و نشست های تخصصی بوده که طی آن 80 عامل کلیدی مرتبط با جنگ شناختی از طریق مرور سیستماتیک شناسایی شد. سپس، این عوامل با استفاده از نظرات تخصصی 21 خبره و صاحب نظر در حوزه نظامی و آینده پژوهی مورد بررسی قرار گرفته و در نهایت به 12 پیشران اصلی دسته بندی شد و استفاده از روش کداس فازی و تعیین هفت معیار ارزیابی پیشران های نهایی اولویت بندی شدند. نتایج نشان داد که "جنگ شناختی مبتنی بر تعاملات سایبری فرد به فرد" با نمره 0.60 رتبه نخست و پس از آن "جنگ شناختی مبتنی بر شبیه سازی های اخلاقی و روانی" و "استفاده از هوش جمعی در تصمیم گیری جنگ شناختی" به ترتیب در رتبه های دوم و سوم قرار گرفت. همچنین، پیشران هایی مانند "سیستم های فرماندهی مبتنی بر پردازش های کوانتومی" و "ترکیب جنگ شناختی با داده های بیومتریک" در رتبه های پایین تر جدول قرار گرفتند. یافته های این پژوهش نشان داد فناوری های نوظهور، خصوصاً هوش مصنوعی، بلاک چین و پردازش های کوانتومی، نقش تعیین کننده ای در آینده جنگ شناختی و سیستم های فرماندهی و کنترل خواهند داشت. این نتایج می تواند به سیاست گذاران و فرماندهان نظامی در اتخاذ راهبردهای نوین برای مقابله و بهره گیری از جنگ شناختی در میدان نبردهای آینده کمک کند.