تبیین مؤلفه های شناختی ادراک فضاهای داخلی در شکل گیری تجربه ی خودشکوفایی یادگیرندگان؛ (نمونه موردی: مدارس ابتدایی شهر قم)(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)
حوزههای تخصصی:
بیان مساله: در دهه های اخیر، توجه به نقش محیط آموزشی در ارتقاء کیفیت یادگیری و رشد شخصیتی دانش آموزان افزایش یافته است. با این حال، تأثیر مؤلفه های کالبدی محیط آموزشی بر ابعاد درونی رشد فردی، به ویژه خودشکوفایی، کمتر مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است.
اهمیت و ضرورت پژوهش: تحقیق حاضر به بررسی تأثیر عوامل کالبدی کیفیت فضاهای داخلی در محیط های آموزشی بر خودشکوفایی دانش آموزان پرداخته و سهم هر یک از ابعاد محیطی را در این فرآیند شناسایی می کند. با توجه به اینکه طراحی فضای آموزشی تأثیر زیادی بر رشد شخصیت و خلاقیت دانش آموزان دارد، این پژوهش می تواند به بهبود کیفیت محیط های آموزشی و ارتقاء یادگیری و رشد شخصیتی دانش آموزان کمک کند.
هدف تحقیق: هدف این پژوهش تبیین تأثیر عوامل کالبدی کیفیت محیطی فضاهای داخلی بر خودشکوفایی دانش آموزان و تعیین میزان سهم هر یک از ابعاد محیطی (طراحی فیزیکی و فضایی، ویژگی های اقلیمی، تجهیزات آموزشی و عناصر زیبایی شناختی) در این فرآیند است.
روش تحقیق: این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی و روش کمی انجام شده است. داده ها از طریق پرسشنامه ساختارمند و میان ۳۰۰ دانش آموز از مدارس ابتدایی شهر قم گردآوری شده است. تحلیل داده ها با استفاده از رگرسیون چندگانه صورت گرفته است.
یافته ها و نتیجه گیری تحقیق: تحلیل داده ها نشان داد که مدل تحقیق ۸۳.۶ درصد از تغییرات خودشکوفایی را تبیین می کند. بیشترین تأثیر مربوط به طراحی فیزیکی و فضایی (β=0.204؛ t=7.646)، تجهیزات آموزشی (β=0.187؛ t=6.457) و ویژگی های اقلیمی (β=0.171؛ t=2.595) بود. یافته ها تأیید می کنند که بهبود کیفیت کالبدی و زیبایی شناختی محیط آموزشی می تواند زمینه ساز رشد درونی، خلاقیت و خودشکوفایی دانش آموزان باشد. در نتیجه، طراحی فضاهای داخلی آموزشی با رویکرد انسان محور و رشدگرا، فراتر از ملاحظات عملکردی، به منظور بالفعل سازی ظرفیت های بالقوه دانش آموزان راهگشا خواهد بود.