علیرضا حسنی

یکی از مسائل مهم و قابل تأمل، در آیات آغازین قرآن کریم مسئله «طغیان انسان» است؛ مسئله ایی که اهمیت و ضرورت آن را می توان، در اولویت طرح مسئله طغیان در آغاز وحی، نخستین مأموریت حضرت موسی (علیه السلام) برای درمان طغیان فرعون و عقوبت سخت طاغیان به خوبی مشاهده کرد. قرآن کریم با پرداختن به ابعاد مختلف این مسئله، اعم از علل و عوامل پدیداری، علائم، نشان ها و راه های برون رفت و درمان آن، ضمن تأکید بر اهمیت درمان آن، زمینه رشد و کسب مکارم اخلاق را برای هر انسان طالب سعادت، فراهم می سازد؛ احساس بی نیازی (استغنا)، خودبرتر بینی (استکبار)، رفاه زدگی، عدم تزکیه و تهذیب نفس، از جمله مهم ترین عوامل پدیداری طغیان در قرآن کریم معرفی شده اند، که با علائمی چون: بخل، دنیاپرستی، کینه ورزی و دشمنی با یکدیگر و تأثیرپذیری از جریانات انحرافی بروز و ظهور پیدا می کند. آیات نورانی وحی و روایات ارزشمند معصومان (علیهم السلام) مؤثرترین راه های برون رفت و درمانی طغیان را کسب تقوای الهی، تزکیه و تهذیب نفس، یاد مرگ و توجه به معاد، درک حضور خدا، توجه به خلقت خود و اظهار نیاز به درگاه بی نیاز می دانند که بی تردید با بهره مندی از این روش ها می توان از بروز چالش های جدی رفتاری در اجتماعات انسانی جلوگیری کرد و زمینه را برای شکل گیری جامعه مطلوب دینی و انسانی فراهم ساخت.

مقدمه: کلان شهر تهران در دهه های اخیر، تحت تأثیر رشد شتابان شهرنشینی، وابستگی به خودروی شخصی و مصرف بالای سوخت های فسیلی، با چالش های محیط زیستی و حمل ونقلی روبه رو شده است. تمرکز جمعیت و فعالیت در نواحی مرکزی، به ویژه منطقه ۶، موجب تشدید آلودگی هوا، تراکم ترافیک و کاهش کیفیت زندگی شهری شده است. در این شرایط، توسعه حمل ونقل پاک ، به ویژه نظام های دوچرخه اشتراکی، می تواند به عنوان راهکاری در دسترس، کم هزینه و سازگار با محیط زیست، در جایگزینی سفرهای کوتاه و تکمیل شبکه حمل ونقل عمومی نقش مؤثری ایفا کند. هدف پژوهش: پژوهش حاضر با هدف تحلیل عوامل مؤثر بر تمایل شهروندان به استفاده از سیستم دوچرخه اشتراکی و ارزیابی نقش آن در کاهش انتشار دی اکسیدکربن در منطقه ۶ تهران انجام شده است. تمرکز اصلی مطالعه بر شناسایی متغیرهای رفتاری، اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی اثرگذار بر پذیرش این سیستم و تبیین ظرفیت آن در مسیر تحقق شهر کم کربن و ارتقای پایداری شهری است. روش شناسی: روش تحقیق مبتنی بر رویکرد ترکیبی اسنادی، پیمایشی و تحلیل فضایی است. داده های تجربی از پرسشنامه معتبر ۳۳۳ نفر از ساکنان و کاربران منطقه گردآوری شد. مدل رگرسیون لجستیک برای تحلیل عوامل تعیین کننده تمایل به استفاده از دوچرخه اشتراکی و شاخص هایی مانند تراکم جمعیت، کاربری اراضی و دسترسی به حمل ونقل عمومی برای مکان یابی بهینه ایستگاه ها به کار گرفته شد. یافته ها و بحث: یافته ها نشان می دهد متغیرهای سن، درآمد و مالکیت خودرو اثر منفی و معناداری بر تمایل به استفاده از دوچرخه اشتراکی دارند، درحالی که نگرانی زیست محیطی و استفاده از حمل ونقل عمومی اثر مثبت و معناداری نشان می دهند. دقت پیش بینی مدل ۸۴ درصد برآورد شده و بیانگر برازش مناسب آن است. تحلیل فضایی نیز نشان می دهد استقرار ایستگاه ها در مجاورت مراکز دانشگاهی، اداری و تجاری بیشترین پتانسیل جذب کاربر را داشته و می تواند به کاهش قابل توجه انتشار کربن منجر شود. نتیجه گیری: یافته های پژوهش نشان می دهد توسعه نظام مند دوچرخه های اشتراکی در مناطق متراکم شهری، ضمن کاهش انتشار آلاینده ها و بهبود شاخص های سلامت عمومی، نقشی مؤثر در تحقق شهر کم کربن و ارتقای کیفیت زندگی شهری ایفا می کند. برنامه ریزی فضایی دقیق، تقویت زیرساخت های ایمن و ترویج فرهنگ استفاده از حمل ونقل پاک، از الزامات اساسی موفقیت این رویکرد در چارچوب سیاست های توسعه پایدار شهری به شمار می آید.