علیرضا حسنی

یکی از مسائل مهم و قابل تأمل، در آیات آغازین قرآن کریم مسئله «طغیان انسان» است؛ مسئله ایی که اهمیت و ضرورت آن را می توان، در اولویت طرح مسئله طغیان در آغاز وحی، نخستین مأموریت حضرت موسی (علیه السلام) برای درمان طغیان فرعون و عقوبت سخت طاغیان به خوبی مشاهده کرد. قرآن کریم با پرداختن به ابعاد مختلف این مسئله، اعم از علل و عوامل پدیداری، علائم، نشان ها و راه های برون رفت و درمان آن، ضمن تأکید بر اهمیت درمان آن، زمینه رشد و کسب مکارم اخلاق را برای هر انسان طالب سعادت، فراهم می سازد؛ احساس بی نیازی (استغنا)، خودبرتر بینی (استکبار)، رفاه زدگی، عدم تزکیه و تهذیب نفس، از جمله مهم ترین عوامل پدیداری طغیان در قرآن کریم معرفی شده اند، که با علائمی چون: بخل، دنیاپرستی، کینه ورزی و دشمنی با یکدیگر و تأثیرپذیری از جریانات انحرافی بروز و ظهور پیدا می کند. آیات نورانی وحی و روایات ارزشمند معصومان (علیهم السلام) مؤثرترین راه های برون رفت و درمانی طغیان را کسب تقوای الهی، تزکیه و تهذیب نفس، یاد مرگ و توجه به معاد، درک حضور خدا، توجه به خلقت خود و اظهار نیاز به درگاه بی نیاز می دانند که بی تردید با بهره مندی از این روش ها می توان از بروز چالش های جدی رفتاری در اجتماعات انسانی جلوگیری کرد و زمینه را برای شکل گیری جامعه مطلوب دینی و انسانی فراهم ساخت.