مهناز انصاری

پژوهش حاضر به بررسی کیفیت های زیباشناختی تجربه ی امر روزمره در فضاهای داخلی کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد ملی ایران بر مبنای تجربه ی زیباشناختی جان دیویی می پردازد. مسئله اصلی آن است که بخش عمده مطالعات معماری کتابخانه ها بر عملکرد، سازمان فضایی و ویژگی های فرمی متمرکز بوده اند، در حالی که تجربه ی زیسته کاربران از فضاهای داخلی دارای ابعاد ادراکی، عاطفی و بدن مند است که می توان آن را در چارچوب زیباشناسی امر روزمره تحلیل کرد. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش توصیفی- تحلیلی انجام شده و بر تحلیل مفهومی، خوانش فضایی و تفسیر تجربه استوار است. مفاهیم کلیدی دیویی شامل یکپارچگی تجربه، بدن مندی ادراک، آستانه، گذار، ریتم حرکت و مکث و سکون آگاهانه به عنوان ابزارهای تحلیلی به کار گرفته شده اند. یافته ها نشان می دهد که لابی ها به عنوان آستانه های ادراکی، فضاهای مطالعه به عنوان بستر سکون آگاهانه و نظام سیرکولاسیون به عنوان سازمان دهنده ریتم حرکت و مکث، در کنار نور و سکوت، تجربه ای منسجم و معنادار برای کاربران ایجاد می کنند. نتایج نشان می دهد که زیبایی در کتابخانه نه محصول تزیینات یا فرم صرف، بلکه حاصل سازمان دهی تجربه ی زیسته، تعامل بدن با فضا و انسجام ادراک است.

هدف این مقاله بررسی همانندی میان معرفت شناسی جان دیویی و رهیافت هرمنوتیکی در فلسفه است. در این مقاله تلاش بر آن است که نشان داده شود، با وجود سرچشمه های فکری متفاوتی که میان دیویی و هرمنوتیسین هایی مانند دیلتای وجود دارد، می توان همپوشانی های قابل توجهی میان رهیافت دیویی در معرفت شناسی و رهیافت هرمنوتیکی پیدا کرد، و نشان داد که در اساس جهت گیری کلی این دو رهیافت فلسفی یکی است. آنچه در به وجود آمدن این پیوند نقشی کانونی ایفا می کند مفهوم «تجربه» است. از سویی دیویی با صورتبندی مفهومی از تجربه- که البته خواهیم دید با مفهوم تجربه گرایانه ی آن متفاوت است- تلاش می کند بدون توسل به انگاره های متافیزیکی و استعلایی، معرفت شناسی خود را بنا نهد. از سوی دیگر، در هرمنوتیکِ ویلهلم دیلتای نیز مفهوم «تجربه ی زیسته» جایگاهی کانونی دارد. این تطبیق آشکار می کند که فهم این دو رهیافت از مفهوم «تجربه» تا چه حد همانند یکدیگر است و همچنین چگونه این همانندی در فهم آن ها از تجربه منتهی به موضع گیری های فلسفی بسیار نزدیک به یکدیگر شده است، تا جایی که می توان رهیافت معرفت شناسی ابزارانگارانه ی دیویی را هرمنوتیکی دانست.