مجید ضرغام حاجبی

زمینه: پژوهش های پیشین نشان داده اند که ضربه روانی می تواند تأثیرات عمیقی بر سلامت روان افراد داشته باشد، اما در عین حال، برخی افراد پس از تجربه ضربه، به سطحی از رشد و تعالی پس از ضربه (PTG) دست می یابند. شکوفایی به عنوان یکی از ابعاد مثبت روان شناختی، نقش مهمی در این فرآیند ایفا می کند. با این حال، مکانیسم های زیربنایی این رابطه، به ویژه نقش پذیرش خود به عنوان یک عامل میانجی، کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. هدف: پژوهش حاضر با هدف تبیین مدل تعالی پس از ضربه روانی بر اساس شکوفایی با میانجی گری پذیرش خود انجام شد. روش: روش پژوهش حاضر توصیفی تحلیلی از نوع مدل سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی افرادی بود که تجربه ضربه روانی داشته و برای دریافت خدمات روانشناختی به مراکز ارائه خدمات مشاوره در شهر تهران در سال 1402 مراجعه کرده بودند. از میان آن ها 400 نفر به صورت در دسترس انتخاب شد و به پرسشنامه رشد پس از ضربه روانی (تدسچی و کالهون، 1996)، پرسشنامه شکوفایی (سالمی و همکاران، 1396) و پرسشنامه پذیرش خود (چمبرلین و هاگا، 2001) پاسخ دادند. یافته ها: یافته های این مطالعه نشان داد که شکوفایی روان شناختی به طور مستقیم و غیرمستقیم (از طریق پذیرش خود) بر تعالی پس از ضربه روانی تأثیر مثبت و معناداری دارد (05/0P<). پذیرش خود به عنوان یک عامل میانجی، نقش کلیدی در تسهیل فرآیند دستیابی به تعالی پس از ضربه ایفا می کند (05/0P<). این نتایج بر اهمیت تقویت پذیرش خود و شکوفایی در مداخلات روان شناختی برای افرادی که تجربه ضربه روانی داشته اند، تأکید می کنند. نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان می دهد که تقویت شکوفایی روان شناختی و پذیرش خود می تواند به افراد کمک کند تا پس از تجربه ضربه روانی، به سطحی از تعالی و رشد شخصی دست یابند

مقدمه: مفهومِ جهت گیری منفی نسبت به مسئله با مولفه هایی مانندِ ارزیابی مسائل به مثابه تهدید، ادراک از عدم خودکارآمدی و ترس از اعتماد به توانش های فردی برای حل مسئله، بدبینی نسبت به پیامدهای فرایندِ حل مسئله و عدم تحمل ناکامی، بر نگرش منفی افراد نسبت به مسائل، دلالت دارد. این پژوهش با هدف تحلیل روان سنجی نسخه فارسی پرسشنامه جهت گیری منفی نسبت به مسئله در بیماران اسکلروز چندگانه، انجام شد. روش: در این پژوهش هبستگی، 350 بیمار (194 مرد و 156 زن) از بین مراجعه کنندگان به مرکز تصویربرداری کوثر و انجمن ام اس ایران، واقع در شهر تهران، به کمک روش نمونه گیری دردسترس انتخاب و به مقیاس عدم تحمل ابهام (فرستون و همکاران، 1994)، پرسشنامه جهت گیری منفی نسبت به مشکل (رابی چاوود و دوگاس، 2005) و پرسشنامه اجتناب شناختی (سکستون و دوگاس، 2004)، پاسخ دادند. یافته ها: نتایج تحلیل عامل تاییدی از ساختار تک عاملی نسخه فارسی پرسشنامه جهت گیری منفی نسبت به مسئله در بیماران اسکلروز چندگانه، به طور تجربی حمایت کرد. همچنین، همبستگی مثبت و معنادار بین جهت گیری منفی نسبت به مسئله با اجتناب شناختی و عدم تحمل ابهام، از روایی ملاکی پرسشنامه، حمایت کرد. ضریب همسانی درونی پرسشنامه با استفاده از آلفای کرونباخ 945/0 به دست آمد. نتیجه گیری: در مجموع، نتایج این پژوهش ضمن دفاع از بسندگی نقشه مفهومی معطوف بر ساختاری تک وجهی برای جهت گیری منفی نسبت به مسئله، از مشخصه های فنی روایی و پایایی نسخه فارسی پرسشنامه جهت گیری منفی نسبت به مسئله در بیماران اسکلروز چندگانه، به طور تجربی، دفاع کرد.

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش سبک پردازش اطلاعات در فرسودگی تحصیلی دانشجویان با میانجی گری اهداف پیشرفت در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم انجام شد.روش: این پژوهش از نظر هدف و ماهیت، کاربردی و از نظر نحوه گردآوری داده ها، توصیفی از نوع همبستگی مبتنی بر مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش را کلیه دانش جویان رش ته روانشناسی و علوم تربیتی دانش گاه آزاد اس لامی واح د ق م در س ال تحصیل ی 1399-1400 تشکیل دادند که تعداد 440 نفر به عنوان نمونه از طریق نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. برای سنجش متغیرهای پژوهش از پرسشنامه استاندارد سبک پردازش اطلاعات پسینی و اپستین (1999)، پرسشنامه استاندارد فرسودگی تحصیلی مسلش (2002) و پرسشنامه استاندارد اهداف پیشرفت میدگلی و همکاران (2001)، استفاده شد.روایی پرسشنامه ها، با روش های روایی محتوایی و سازه (تحلیل عاملی تأییدی) مورد تأیید قرار گرفت و ضریب پایایی نیز با روش آلفای کرونباخ و ضریب پایایی ترکیبی برآورد شد و مورد تأیید قرار گرفت. مقادیر روایی و پایایی برای پرسشنامه فرسودگی تحصیلی 08/0 > 07/0 RMSEA=، 89/0= α و 91/0CR= ، برای پرسشنامه اهداف پیشرفت 08/0 > 06/0RMSEA=، 79/0 = α و 72/0 CR=، و در پرسشنامه سبک پردازش اطلاعات، 08/0 > 06/0RMSEA=، 76/0 = α و 86/0، و برای سبک پردازش تجربی 91/0 CR=، بدست آمد. تجزیه و تحلیل اطلاعات در دو سطح توصیفی و استنباطی (مدل معادلات ساختاری) انجام گرفت که از طریق نرم افزارهایSPSS 26 و Lisrel 8.8 و smart pls اجرا شد.یافته ها: نتایج بیانگر آن بود که بین متغیرهای سبک پردازش اطلاعات خردگرا و اهداف تبحری (β=0/65)، سبک پردازش اطلاعات خردگرا و اهداف رویکردی(β=0/14)، سبک پردازش اطلاعات تجربی و اهداف رویکردی (β=0/30)، سبک پردازش اطلاعات تجربی و اهداف اجتنابی (β=0/29)، و اهداف اجتنابی و فرسودگی تحصیلی (β=0/15)، رابطه علّی مثبت و معنی داری وجود داشت. و بین متغیرهای سبک پردازش اطلاعات خردگرا و اهداف اجتنابی(β=-0/14) ، اهداف تبحری و فرسودگی تحصیلی(β=-0/87)، اهداف رویکردی و فرسودگی تحصیلی (β=-0/19)، رابطه منفی معناداری وجود دارد. تنها بین متغیر سبک پردازش اطلاعات تجربی و اهداف پیشرفت تبحری (β=0/09) رابطه معنادار نبود. بیشترین اندازه اثر مربوط به سبک پردازش اطلاعات خردگرا بر اهداف پیشرفت تبحری و اهداف پیشرفت تبحری بر فرسودگی تحصیلی بود. اثر سبک پردازش اطلاعات تجربی نیز با میانجی گری اهداف پیشرفت رویکردی بر فرسودگی تحصیلی، دومین اثر قدرتمند در مدل فرضی بود. سبک پردازش اطلاعات تجربی با میانجی گری اهداف پیشرفت اجتنابی بر فرسودگی تحصیلی، از نظر قدرت رابطه، در سومین جایگاه قرار گرفت و اثرگذاری آن در جهت افزایش فرسودگی بود. به طور کلی، نتایج پژوهش نشان داد که سبک پردازش اطلاعات دانشجویان با میانجی گری اهداف پیشرفت آنها، اثر غیر مستقیمی بر فرسودگی تحصیلی دارد.نتیجه گیری: با توجه به یافته های این پژوهش می توان نتیجه گرفت که افراد دارای سبک پردازش خردگرا بیشتر از اهداف پیشرفت تبحری استفاده می کنند و کمتر دچار فرسودگی تحصیلی می شوند. همچنین، افراد دارای سبک پردازش خردگرا از اهداف پیشرفت رویکردی استفاده می کنند و کمتر دچار فرسودگی تحصیلی می شوند، گرچه اتخاذ اهداف رویکردی در این افراد کمتر از اتخاذ اهداف تبحری است. از طرفی سبک پردازش اطلاعات تجربی با میانجی گری اهداف پیشرفت اجتنابی بر افزایش میزان فرسودگی تحصیلی اثرگذار است.لذا به سیاست گذاران و مدیران دانشگاهی پیشنهاد می شود با برگزاری دوره های آموزشی برای مدرسین و دانشجویان، راه کارهایی برای آموزش سبک پردازش خردگرا ارائه دهند و با ایجاد محیط تربیتی مناسب زمینه را برای اتخاذ اهداف پیشرفت تبحری توسط دانشجویان فراهم آورند، تا از این طریق از فرسودگی تحصیلی جلوگیری کنند. همچنین پیشنهاد می شود در گزینش افراد جهت بهره وری بهتر در زمینه تحصیل یا اشتغال، از افرادی که دارای سبک پردازش خردگرا هستند استفاده شود.

هدف پژوهش حاضر، مفهوم سازی و تحلیل سازه «شجاعت تحصیلی اصیل» در جوانان ایرانی بر مبنای مطالعه کیفی بود.  در انجام پژوهش، از روش تحلیل محتوا و تجزیه وتحلیل داده ها به شیوه کُلایزی و همچنین رویکرد نظریه رویه بر مبنای روش تجزیه وتحلیل فضاهای کوچک رویه ای، استفاده شد.  نتایج، به کشف معنی واقعی شجاعت تحصیلی در نسل جوان کشور شامل رویه های: هدف، حوزه های پاسخ، تکرار و اصالت پاسخ، منتهی شد. طبق این تعریف: به رفتار بهینه (ناشی از ظرفیت شخصیتیِ) یادگیرنده در مواجهه با چالش تحصیلی آسیب زا، برای دستیابی به هدفی متعالی، شجاعت تحصیلی اصیل گویند. همچنین نتایج نشان داد: شجاعت تحصیلی اصیل را، می توان شکل بهینه رفتار اخلاقی در حوزه تحصیل و از شاخص های مهم ارزیابیِ کیفیت عملکرد فراگیران بر مبنای ظرفیت شخصیتی آنان دانست. نتایج بدست آمده علاوه برافزایش دانش بنیادی، یافته های حاصل قادرند در تهیه ابزار سنجش شجاعت تحصیلیِ فراگیران به ویژه دانشجویان تحصیلات تکمیلی، همچنین جذب و پرورش نیروی انسانیِ مؤثر و کارآمد در محیط های تحصیلی باهدف افزایش بهره وری نظام آموزش عالی کاربرد داشته باشند.