شفقت به خلق اصلی صوفیانه در محافظت از محیط زیست (جانداران) (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
در این پژوهش چیستی شفقت به خلق در تصوف و تأثیر آن بر محافظت از محیط زیست به ویژه جانداران موردتوجه قرار گرفت. شفقت در لغت به معنی رحمت، رقت و خوف از رسیدن امری مکروه به کسی از روی مهربانی و در اصطلاح صوفیان عبارت از رقت قلب نسبت به غیر بااراده خیر و نیکی برای همه آفرینش خداوند و تحمل مشقت آن ها به منظور رفاه و زندگی بهترشان است. شفقت به عنوان یکی از اصول اخلاقی و سلوکی صوفیان در منابع صوفیه بسیار مورد تأکید قرار گرفته است؛ حتی از آن به اخلاق انبیا و اولیای الهی تعبیر شده و اساساً دستیابی به مقامات عالیه معنوی جز با شفقت به خلق میسر نیست. شفقت در سه گانه شریعت، طریقت و حقیقت حضور فعال دارد و دارای تأثیرات معنوی بر سالکان است. انسان با تزکیه نفس از خواهش های نفسانی و تحلیه به اخلاق حمیده از خودبینی رهاشده و سایر موجودات را همچون وجود خویش می بیند؛ ازاین رو با شفقتی برآمده از معرفت شهودی و باطنی همه هستی را غرق در وحدت شهود می کند و همچون خداوند، با عطوفت و مهربانی با هستی تعامل دارد و از آنان مراقبت می کند. این نگاه می تواند آگاهی بخش جامعه برای تعامل سازنده با محیط پیرامون و نیز بهبود محیط های آسیب دیده طبیعی و غلبه بر بحران های محیط زیستی باشد. در این پژوهش کیفی با رویکرد تحلیل محتوا و با استفاده از روش کلارک و بروان مطالب مرتبط با شفقت به خلق از آثار عرفان اسلامی در دسترس، از سده های 3 تا 11 ه .ق، جمع آوری، دسته بندی و تحلیل شد.Compassion (Shafaqa) Toward Creation as a Sufi Principle in Protecting the Environment (Living Beings)
This research explores the concept of compassion toward creation in Sufism and its impact on environmental protection. Shafaqa refers to mercy, compassion, and a sense of concern for others, driven by kindness and a fear of something harmful befalling them. In Sufi terms, it signifies tenderheartedness toward others, with goodwill for all of God's creation and a willingness to endure hardships for their well-being. Compassion, as one of the central moral principles of Sufism, is heavily emphasized in Sufi sources. It is even described as the hallmark of prophets and saints, with the belief that reaching high spiritual ranks is impossible without compassion for creation. Compassion holds an active presence within the triad of Sharia, Tariqat, and Haqiqa, and it has significant spiritual effects on seekers. By cultivating the self, overcoming carnal desires, and purifying one's morals, an individual is freed from selfishness and begins to see all beings as part of themselves. Through intuitive and inner knowledge, the seeker perceives all existence as immersed in unity, and like God, interacts with the world through compassion and kindness, caring for all of creation. This perspective offers a framework for society to engage constructively with the environment, improve damaged ecosystems, and address environmental crises. In this qualitative research, a content analysis approach was employed, utilizing Braun and Clarke's method. Documents related to compassion toward creation were collected, categorized, and analyzed from the first-hand works of Islamic mysticism available from the 3rd to 11th centuries AH.
تبلیغات
