مقایسه اثربخشی آموزش مثبت نگری و درمان راه حل محور بر استرس ادراک شده، تاب آوری و کیفیت تعامل مادر-فرزند در مادران کودکان کم توان ذهنی (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
زمینه: مادران کودکان کم توان ذهنی به دلیل مشکلات ناشی از محدودیت های شناختی و رفتاری فرزند و نیاز به مراقبت های ویژه، با چالش هایی مانند استرس، کاهش تاب آوری و مشکلات در رابطه والد - فرزند روبه رو هستند. مداخلات روانشناختی مانند آموزش مثبت نگری و درمان راه حل محور به عنوان روش هایی برای کاهش استرس و افزایش تاب آوری معرفی شده اند. بااین حال، پژوهش های کمی به مقایسه اثربخشی این دو روش پرداخته اند. این مطالعه باهدف مقایسه تأثیر هر یک از این مداخلات انجام شده است. هدف: هدف این پژوهش مقایسه اثربخشی آموزش مثبت اندیشی و درمان راه حل مدار بر استرس ادراک شده، تاب آوری و کیفیت تعامل مادر و کودک در مادران کودکان کم توان ذهنی بود. روش: روش پژوهش یک مطالعه نیمه تجربی با طرح پیش آزمون - پس آزمون با گروه گواه و پیگیری یک ماهه بود. جامعه آماری شامل تمامی مادران کودکان کم توان ذهنی شهر تهران در سال ۱۴۰۳ بود که با استفاده از نمونه گیری هدفمند، ۴۵ مادر انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و یک گروه گواه (هر گروه ۱۵ نفر) قرار گرفتند. گروه های آزمایش به مدت ۸ جلسه ۹۰ دقیقه ای درمان دریافت کردند، درحالی که گروه گواه هیچ مداخله ای دریافت نکردند. داده ها با استفاده از مقیاس تاب آوری توسط کانر و دیویدسون (۲۰۰۳)، مقیاس روابط والدین - کودک توسط پیانتا (1994) و مقیاس استرس درک شده کوهن و همکاران (1983) جمع آوری شد. داده ها با استفاده از روش تحلیل کوواریانس با اندازه گیری مکرر و آزمون تعقیبی بنفرونی از طریق نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. یافته ها: نتایج نشان داد که هر دو مداخله، آموزش مثبت نگری و درمان راه حل مدار، استرس ادراک شده را به طور معناداری کاهش داده و تاب آوری و کیفیت تعامل مادر و کودک را بهبود می بخشد (01/0 >p) علاوه بر این، تفاوت معناداری در اثربخشی این دو رویکرد مشاهده نشد (01/0 p>). اثرات مثبت هر دو مداخله در طول دوره پیگیری ثابت باقی ماند. نتیجه گیری: آموزش مثبت نگری و درمان راه حل مدار به طور مؤثری استرس را کاهش و تاب آوری و کیفیت تعامل مادر و کودک را در مادران کودکان کم توان ذهنی بهبود می بخشد؛ بنابراین این روش ها می تواند در برنامه های درمانی و مشاوره ای برای مادران کودکان کم توان ذهنی در مراکز روان شناسی و آموزشی مفید باشد.Comparing the effectiveness of positive thinking training and solution-focused therapy on perceived stress, resilience, and mother-child interaction quality in mothers of children with intellectual disabilities
Background: Mothers of children with intellectual disabilities face challenges such as stress, reduced resilience, and difficulties in the parent-child relationship due to the cognitive and behavioral limitations of their child and the need for specialized care. Psychological interventions, such as positive thinking training and solution-focused therapy, have been introduced as methods to reduce stress and enhance resilience. However, few studies have compared the effectiveness of these two approaches. This study aims to compare the impact of each of these interventions.
Aims: The aim of this study was to compare the effectiveness of positive thinking training and solution-focused therapy on perceived stress, resilience, and the quality of mother-child interaction in mothers of children with intellectual disabilities.
Methods: The research method was a quasi-experimental study with a pre-test, post-test design, a control group, and a one-month follow-up. The statistical population included all mothers of children with intellectual disabilities in Tehran in 2024. Using purposive sampling, 45 mothers were selected and randomly assigned to two experimental groups and one control group (15 participants in each group). The experimental groups received eight 90-minute treatment sessions, while the control group received no intervention.
Data were collected using the Resilience Scale by Connor and Davidson (2003), the Parent-Child Relationship Scale by Pianta (1994), and the Perceived Stress Scale by Cohen et al. (1983). The data were analyzed using repeated measures analysis of covariance (ANCOVA) and the Bonferroni post-hoc test through SPSS version 26.
Results: The results showed that both interventions, positive thinking training and solution-focused therapy, significantly reduced perceived stress and improved resilience and the quality of mother-child interaction (p< 0.01). Furthermore, no significant difference was observed in the effectiveness of these two approaches. The positive effects of both interventions remained stable during the follow-up period.
Conclusion: Positive thinking training and solution-focused therapy effectively reduce stress and improve resilience and the quality of mother-child interaction in mothers of children with intellectual disabilities. Therefore, these methods can be beneficial in therapeutic and counseling programs for mothers of children with intellectual disabilities in psychological and educational centers.
تبلیغات
