علیرضا ندیم

مشارکت ورزشی سالمندان یکی از مؤلفه های اساسی در ارتقای سلامت جسمی، روانی و اجتماعی در دوره سالمندی به شمار می رود. با توجه به روند رو به رشد جمعیت سالمند و چالش های بهداشتی، اجتماعی و اقتصادی ناشی از آن، این پژوهش با هدف شناسایی و طبقه بندی نظام مند عوامل روانی /اجتماعی مؤثر بر مشارکت ورزشی سالمندان انجام شد. این مطالعه یک مرور نظام مند است که با جستجوی مقالات در پایگاه های اطلاعاتی معتبر بین المللی و داخلی، با استفاده از کلیدواژه های مرتبط و معادل های فارسی آن ها انجام گرفت. مقالات واجد معیارهای ورود انتخاب و بر اساس چارچوب مفهومی استخراج شده، تحلیل محتوایی شدند. نتایج نشان داد عوامل مؤثر بر مشارکت ورزشی سالمندان در سه دسته اصلی طبقه بندی می شوند: ۱) عوامل روانی شامل: انگیزش، نگرش، کیفیت زندگی و سلامت روان؛ ۲) عوامل اجتماعی شامل: حمایت اجتماعی، تعاملات بین فردی، سیاست ها، فناوری و محیط فیزیکی، محدودیت ها و تسهیل گران؛ و ۳) موانع شامل: اقتصادی، اجتماعی و ساختاری. تحلیل داده ها حاکی از آن است که این عوامل اغلب ماهیتی چندبعدی و متداخل دارند. مشارکت ورزشی سالمندان تحت تأثیر هم زمان عوامل روانی، اجتماعی و موانع ساختاری قرار دارد و بی توجهی به هر یک می تواند اثربخشی برنامه های مداخله ای را کاهش دهد. یافته های این پژوهش می تواند مبنای طراحی مداخلات مبتنی بر شواهد و تدوین سیاست های حمایتی برای افزایش نرخ مشارکت ورزشی در سالمندان قرار گیرد.