سارینا زاهدی

این مرور سیستماتیک باهدف بررسی رابطه بین اعتیاد به بازی های آنلاین، استفاده مفرط از شبکه های اجتماعی و اختلالات خواب در دانشجویان دانشگاه انجام شد. با تحلیل ۴۸ مطالعه منتشرشده بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ (طبق دستورالعمل PRISMA 2020)، یافته ها نشان داد که رفتارهای دیجیتال نامتعادل با افزایش ۲ تا ۳ برابری خطر اختلالات خواب (نظیر بی خوابی، تأخیر در شروع خواب و کاهش کیفیت خواب) مرتبط است. شیوع اعتیاد دیجیتال در دانشجویان ۲۳.۶% برای بازی های آنلاین (بر اساس مقیاس IGD-20) و ۳۱.۲% برای شبکه های اجتماعی (بر اساس BSMAS) بود. مکانیسم های اصلی شامل سرکوب ترشح ملاتونین ناشی از نور آبی (β = -۰.۳۴, p < ۰.۰۱)، برانگیختگی روانی (OR = ۱.۸۹, ۹۵% CI: ۱.۴۵–۲.۳۵) و جابه جایی زمان خواب (β = -۰.۲۷, p < ۰.۰۵) شناسایی شدند. تفاوت های جنسیتی و فرهنگی معنادار بودند: زنان ۱.۵ برابر بیشتر تحت تأثیر شبکه های اجتماعی (با میانجیگری FOMO) و مردان ۲ برابر بیشتر در معرض اختلالات خواب ناشی از بازی های آنلاین قرار داشتند. این مرور بر ضرورت مداخلات چندسطحی (فردی، نهادی و فناورانه) و پژوهش های طولی آینده برای بررسی تأثیرات فناوری های نوظهور (مانند متاورس) تأکید می کند. یافته ها هشداردهنده اند: بی اعتنایی به این مسئله ممکن است به «اپیدمی خاموش» اختلالات خواب در نسل آینده دانشجویان بینجامد.