زهرا معتمدی لشت نشایی

هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر طرح شایستگی دیجیتال وزارت آموزش و پرورش بر نگرش و یادگیری مهارت های سواد دیجیتالی دانش آموزان پایه ششم دوره ابتدایی بود. روش ها : روش پژوهش از  نوع شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان دختر پایه ششم ابتدایی ناحیه 1 شهر کرج در سال تحصیلی 140۳-140۲ بود. تعداد 100  نفر از دانش آموزان پایه ششم مدارس پروین اعتصامی، گل ها و استقلال  ناحیه یک شهر کرج  به روش نمونه گیری در دسترس،  انتخاب و در دو گروه آزمایش (۵0 نفر) و کنترل (۵0 نفر) گمارده شدند. ابزار گردآوری داده ها، شامل آزمون یادگیری سواد دیجیتال محقق ساخته (۱۴۰۳) و پرسش نامه نگرش به درس عسگری (1385) بود. گروه آزمایش به مدت ۸ جلسه ۵۰ دقیقه ای براساس طرح شایستگی دیجیتال، آموزش دیدند و گروه کنترل، آموزش های مرسوم درس کار و فناوری پایه ششم را دریافت نمودند. تجزیه و تحلیل داده ها در دو سطح توصیفی و استنباطی صورت گرفت. در سطح توصیفی از فراوانی، نمودارها، شاخص های مرکزی (میانگین) و (انحراف معیار) و در سطح استنباطی از آزمون های t وابسته، t مستقل و تحلیل کوواریانس استفاده شد. یافته ها: نتیجه پژوهش نشان داد شایستگی دیجیتال و آموزش سواد دیجیتال بر یادگیری و زیرمقیاس های آن شامل تأثیر رایانه، تفکر محاسباتی، سواد دیجیتال،  شبکه ارتباطی و طراحی بی سیم و امنیت سایبری، اثربخش بوده است. همچنین نتیجه پژوهش نشان داد شایستگی دیجیتال و آموزش سواد دیجیتال، بر نگرش دانش آموزان پایه ششم ابتدایی، اثربخش بوده است. نتیجه گیری: یافته های پژوهش نشان داد آموزش مبتنی بر شایستگی دیجیتال، علاوه بر ارتقای مهارت های فنی، نگرش مثبت دانش آموزان را نسبت به یادگیری فناوری تقویت می کند. این امر بیانگر نقش چندبعدی شایستگی دیجیتال در توانمندسازی دانش آموزان برای مواجهه با نیازهای جامعه دیجیتال است؛ بنابراین، تلفیق این رویکرد در برنامه های درسی می تواند به ارتقای کیفیت یادگیری و پرورش مهارت های ضروری قرن بیست ویکم کمک کند.

هدف این پژوهش واکاوی تجربه زیسته معلمان دوره ابتدایی از اجرای طرح شایستگی دیجیتال و فناورانه وزارت آموزش وپرورش بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی انجام شد. جامعه آماری پژوهش معلمان پایه ششم استان های تهران و البرز بودند. با استفاده از نمونه گیری هدفمند، با 17 نفر از معلمان پایه ششم ابتدایی منطقه 2 شهر تهران و ناحیه 2 کرج مصاحبه عمیق انجام شد. داده های گردآوری شده با استفاده از روش تحلیل مضمون بررسی شدند. تجربیات زیسته معلمان در اجرای طرح شایستگی دیجیتال و فناورانه وزارت آموزش وپرورش در چند حوزه کلیدی سازمان دهی شد. پس از کدگذاری متن مصاحبه ها، 14 مضمون پایه استخراج شدند. در مؤلفه تجربه زیسته، 3 مضمون پایه شامل 1) جنبه های عاطفی و روانی، 2) افزایش توانایی امنیت سایبری و 3) پیشرفت دانش آموزان در برنامه نویسی به دست آمد. همچنین، فرصت های حاصل از طرح شایستگی دیجیتال دارای 4 مضمون پایه شامل 1) تقویت مهارت سواد دیجیتالی، 2) درگیرکردن دانش آموزان، 3) کاربردی شدن درس با الگوریتم نویسی و 4) جذاب شدن کلاس با کمک برنامه نویسی بود. از دیدگاه مشارکت کنندگان، چالش های طرح شایستگی دیجیتال نیز شامل 4 مضمون پایه بود: 1) زیرساخت های فناوری، 2) مقاومت فرهنگی در برابر تغییر، 3) کمبود مهارت پیش نیاز دیجیتالی و 4) ترس فناورانه. آخرین یافته این پژوهش به حمایت های مورد نیاز برای اجرای اثربخش طرح شایستگی دیجیتال اختصاص داشت که شامل مضامینی مانند 1) نقش مدیران، 2) دوره های آموزشی و توانمندسازی و 3) سیاست های پشتیبانی آموزش وپرورش بود. یافته های این پژوهش می تواند به سیاست گذاران و برنامه ریزان آموزشی در راستای بهبود اجرای طرح های فناورانه در مدارس کمک کند.