کوثر رمضانی

ایثار از والاترین ارزش ها و فضایل اخلاقی- اجتماعی است که علاوه بر رشد معنوی و شخصیتی فرد، منافع جمعی را نیز تأمین کرده و به حل مشکلات اجتماعی و انسجام جامعه کمک می کند. باوجود اینکه تاکنون، آثار و فواید ایثار به میزانی نسبتاً زیاد بررسی شده، شناخت رفتار ایثارگرانه هنوز نیازمند به بررسی دقیق است. هدف از پژوهش حاضر، تبیین مبادی رفتار ایثارگرانه براساس آیات قرآن کریم و تفسیر المیزان است. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی است. در این پژوهش 26 واحد تحلیل (آیات منتخب) در تفسیر المیزان بررسی تحلیلی شده اند. مبادی شناختی و عاطفی- گرایشی به دست آمده، هرکدام در شش محور (شناخت ها و عواطف به خدا، خود، زندگی دنیا، حیات اخروی، دیگران و رفتار ایثارگرانه) دسته بندی و تحلیل شدند؛ همچنین التزام عملی به عنوان یکی از دیگر مبادی بررسی و مشخص شد وجود صفات ایمانی مانند خیرخواهی، صداقت، وفای به عهد و صبر نیز صدور رفتار ایثارگرانه را تسهیل می کنند. درنهایت، تمام موارد به دست آمده ذیل مفهوم ایمان جای گرفت. دیگر یافته تحقیق پیشِ روی آن است که تحقق یافتن این وضعیت به طهارت نفسانی اولیه (نبودن موانع نفسانی همچون تکبر، برتری طلبی و سرکشی) نیازمند است که خضوع دربرابر حق را امکان پذیر می کند. این تحقیق نشان می دهد رفتار ایثارگرانه، پیچیده و نشئت گرفته از مبادی چندگانه است و برنامه تربیتی برای پرورش ایثار باید با توجه به مبادی این رفتار به صورت دقیق طراحی شود.