سیاست گذاری انرژی در شرایط بحران: بررسی و تحلیل دو متغیر شدت انرژی و مصرف انرژی با رویکرد داده کاوی در ایران(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
اقتصاد دفاع و توسعه پایدار سال ۱۰ زمستان ۱۴۰۴ شماره ۳۸
139 - 175
حوزههای تخصصی:
بررسی مصرف و شدت انرژی از اهمیت بالایی برخوردار است؛ زیرا این دو متغیر تصویری جامع از وضعیت انرژی کشور ارائه داده و نقشی کلیدی در ارزیابی بهره وری انرژی و پایداری سیستم های انرژی ایفا می کنند. این شاخص ها نه تنها نشان دهنده میزان مصرف و کارایی انرژی هستند، بلکه مستقیماً با تحقق اهداف توسعه پایدار، تأمین دسترسی عادلانه به انرژی، بهبود کیفیت زندگی و حفاظت از محیط زیست ارتباط دارند. این پژوهش با رویکرد داده کاوی به تحلیل شدت انرژی و مصرف انرژی در ایران پرداخته است. داده های سری زمانی بانک جهانی در بازه ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۳ برای شناسایی الگوهای مصرف انرژی و شبیه سازی رفتار آن ها در شرایط مختلف استفاده شده است. یکی از چالش های اصلی تحقیق، انتخاب صحیح داده هاست که به طور مستقیم بر اعتبار نتایج تأثیر می گذارد. برای پیش پردازش، از تکنیک جایگزینی داده های مفقوده مبتنی بر خودرمزگذار جهت تکمیل داده های گمشده و استانداردسازی داده ها استفاده شده است. همچنین، به منظور تحلیل شباهت ها و طبقه بندی داده ها، از روش های مبتنی بر فاصله و شباهت سری های زمانی بهره گرفته شده است. یافته ها نشان می دهد شدت انرژی ایران به متغیرهای زیست محیطی، منابع طبیعی و رفاه اجتماعی وابسته است. تحلیل مصرف کل انرژی نیز نشان می دهد که عوامل اقتصادی، زیست محیطی و اجتماعی، به ویژه مصرف سوخت های فسیلی و انتشار گازهای گلخانه ای، تأثیرگذار هستند. پژوهش توصیه می کند سیاست گذاران انرژی در ایران با رویکردی فرابخشی و داده محور، متغیرهای اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی را در سیاست گذاری خود لحاظ کنند تا بتوانند مدیریت بهینه مصرف انرژی، کاهش ناترازی انرژی و تحقق اهداف توسعه پایدار را محقق سازند.