یحیی صفی خانی

هدف اصلی پژوهش شناسایی عوامل پیش برنده و بازدارنده برنامه معلم پژوهنده است. به این منظور، روش پژوهش کیفی از نوع پدیدارنگاری استفاده شد. جامعه آماری شامل پژوهشگران برتر، کارشناسان و صاحب نظران در حوزه پژوهش مورد نظر بود. از نمونه گیری هدفمند در انتخاب مشارکت کنندگان و رویکرد استقرایی در تحلیل مصاحبه ها استفاده شد. بر اساس تجزیه و تحلیل داده های کیفی حاصل از مصاحبه ها و کدگذاری و تحلیل محتوای متن مصاحبه و مطابقت آن ها با مبانی نظری، عوامل مؤثر بر اجرای برنامه معلم پژوهنده در قالب 7 عامل، شامل حرفه ای گرایی رهبر آموزشی، سیستم ارتباطی و اطلاع رسانی، حرفه ای گرایی فردی، ارزیابی و داوری گزارش های اقدام پژوهی، دوره های بالندگی حرفه ای، پویایی سازمانی، و حمایت سازمانی، و 86 نشانگر شناسایی شد. همه عوامل شناسایی شده هم پیش برنده و هم بازدارنده هستند. در صورت توجه و تقویت آن ها، به عوامل پیش برنده تبدیل می شوند و در صورت بی توجهی و غفلت از آن ها به عوامل بازدارنده تبدیل می شوند. توجه مسئولان و متولیان آموزش و پرورش در وزارتخانه، ادارات کل، مناطق و نواحی و مدیران مدارس می تواند به رفع عوامل بازدارنده و تقویت عوامل پیش برنده در اجرای موفق برنامه معلم پژوهنده کمک کند.

مقدمه: در هر سازمانی انجام هر تغییر و تحول بنیادین فقط با شناخت دقیق نقاط قوّت و ضعف فرهنگ سازمانی میسّر است. قابل پیش بینی نبودن تغییرات مستمر در سطوح گوناگون نیز چابکی سازمانی را ضروری می سازد. به منظور کاهش خطر حوادث طبیعی و دامنه بحران ناشی از آن که مشکلات ناگهانی و غیرقابل پیش بینی پدید می آورد، سازمان های درگیر بحران باید چابک شوند. روش: این تحقیق از نوع کاربردی و روش آن توصیفی از نوع همبستگی است. جامعه آماری 250 نفر و نمونه با استفاده از جدول کرجسی و مورگان 148 نفر و روش نمونه گیری تصادفی ساده از نوع بدون جایگزینی و ابزار اصلی تحقیق پرسشنامه استاندارد فرهنگ سازمانی مدل کامرون و کوئین (2006) و چابکی سازمانی شریفی و ژانگ ( 1999) است. روایی محتوایی آن با استفاده از نظر خبرگان و کارشناسان تأیید شد . ضریب پایایی به روش همسانی درونی (آلفای کرونباخ) برای پرسشنامه ها به ترتیب 88/0 و 89/0 و برای کل ابزار 92/0 به دست آمد . در تحلیل داده ها از فراوانی ، درصد، میانگین، انحراف معیار، ضریب همبستگی پیرسون و آزمون دوربین واتسون، رگرسیون دومتغیره (خطی ساده) و چندگانه استاندارد استفاده شد. یافته ها: فرهنگ بازاری (رقابتی) با میانگین (85/2) بالاترین رتبه فرهنگ سازمانی را به دست آورد. مقدار آماره آزمون (611/105=F) برای بررسی رابطه میان فرهنگ سازمانی و چابکی سازمانی در سطح (01/0P-value=) معنی دار است. نتایج رگرسیون چندگانه استاندارد نشان داد خرده فرهنگ بازاری با ضریب (457/0=β) پیش بینی کننده شاخص پاسخگویی چابکی سازمانی است و خرده فرهنگ سلسله مراتبی (397/0=β) شاخص شایستگی چابکی سازمانی را پیش بینی می کند. هیچ کدام از خرده فرهنگ های سازمانی پیش بینی کننده مناسبی برای شاخص های انعطاف پذیری و سرعت ، چابکی سازمانی نیستند. نتیجه گیری: نتایج نشان داد که فرهنگ بازاری (رقابتی و نتیجه گرا) فرهنگ حاکم بر ستاد مرکزی جمعیت هلال احمر است. همچنین فرهنگ سازمانی (672/0=β) می تواند به طور مثبت و معنی دار چابکی سازمانی را پیش بینی کند. 45 درصد از واریانس چابکی سازمانی به وسیله فرهنگ سازمانی قابل توضیح و تبیین است و 55 درصد به سایر عوامل خارج از مدل مربوط می شود.