فرزاد دهقانی

فرزاد دهقانی

مطالب
ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین

فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۴۱ تا ۴۳ مورد از کل ۴۳ مورد.
۴۱.

نقش معرفت شناختی و نجات شناختی «صلوات الرسول» در فرآیند قبول عمل: تحلیل کلامی آیه ۹۹ سوره توبه(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: پژوهش های کلامی تفسیری دوره ۲ پاییز ۱۴۰۳ شماره ۳ 32 - 46
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۷ تعداد دانلود : ۵۶
پژوهش حاضر با هدف تحلیل کارکردهای کلامی عبارت «صلوات الرسول» در فرآیند قبول عمل، به بررسی آیه ۹۹ سوره توبه با رویکرد تفسیر کلامی و روش تحلیل محتوای کیفی می پردازد. مسئله اصلی تحقیق آن است که این عبارت، فراتر از معنای لغوی «دعا»، چه نقشی در ساختار الهیاتی مقبولیت عمل ایفا می کند. یافته ها نشان می دهد که «صلوات الرسول» دارای دو بُعد بنیادین است: در بُعد معرفت شناختی، این دعا به عنوان نشانه ای بیرونی موجب تمایز مؤمن از منافق شده و در سطحی درونی، با ایجاد سکینه و یقین قلبی، اضطراب ناشی از عدم قطعیت در پذیرش عمل را کاهش می دهد؛ و در بُعد نجات شناختی، نقش تکوینی آن به عنوان «سبب» و «وسیله» مؤثر، عمل انسانی را برای دریافت رحمت الهی تکمیل و تعالی می بخشد. نوآوری پژوهش در ارائه مدل کلامی «تعامل سه گانه در قبول عمل» است که مقبولیت عمل را حاصل تعامل میان سه مقام عبودیت، رسالت و ربوبیت دانسته و «صلوات الرسول» را حلقه واسط ضروری در اتصال فعل انسانی به فیض الهی معرفی می کند. این مدل، زمینه ساز بازخوانی مفاهیم مشابهی چون شفاعت و توسل با رویکردی کارکردشناسانه است.
۴۲.

استرجاع؛ آموزه ای برای زیست مؤمنانه و اتمام فضیلت اخلاقی صبر(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات قرآنی دوره ۱۶ تابستان ۱۴۰۴ شماره ۶۲ 127 - 148
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۱ تعداد دانلود : ۹۶
پیامبر اکرم (ص) علت بعثت خود را اتمام مکارم اخلاق بیان می کند. در قرآن کریم یکی از آیاتی که با معارف عمیق خود، انسان را به برترین سطح اخلاق توحیدی به ویژه در فضیلت صبر رهنمون می شود، آیه 156سوره بقره است که در فراز پایانی آن، استرجاع یعنی إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَیْهِ راجِعُونَ آمده است. برداشتی سطحی از آیه، مورد استفاده از آن را به ابراز تأسف و تسلیت به دیگران در عزا محدود کرده است. این پژوهش با اتخاذ روش تفسیری جامع و اجتهادی به ویژه استفاده از تفسیر قرآن به قرآن و تفسیر روایی، تلاش می کند درک صحیح و جامعی از آیه ارائه دهد و رابطه ی میان دو فراز آیه یعنی مملوک خدا بودن و رجوع به سوی او و نیز پیام کاربرد راجعون در ساختار اسم فاعلی را تبیین کند. آموزه استرجاع که ناظر به کمال توحید است، با ترکیب منحصر به فرد خود و نیز مورد استفاده ای که در قرآن دارد (به هنگام مصیبت و برای صبر) در تعالیم دیگر انبیاء سابقه ندارد. مد نظر قراردادن آن در موقع مصیبت، فضیلت صبر را به اتمام می رساند، چون نه تنها از اساس زمینه غم و اندوه را از بین می برد بلکه انسان را به مقام رضا نائل می سازد.
۴۳.

نقش انسان در برابر مصائب الهی: مطالعه تطور دیدگاه مفسران در آیه ۱۱ تغابن(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: پژوهش های کلامی تفسیری دوره ۲ زمستان ۱۴۰۳ شماره ۴ 41 - 66
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۷ تعداد دانلود : ۶۵
مصیبت ها همواره بخشی از تجربه انسانی بوده اند که نه تنها زندگی فردی و اجتماعی، بلکه باورهای دینی و فلسفی انسان را تحت تأثیر قرار داده اند. آیه ۱۱ سوره تغابن با طرح پرسشی بنیادین درباره منشأ مصیبت ها، زمینه ای برای بازنگری در مفاهیم اختیار، مسئولیت پذیری و رابطه انسان با خدا فراهم می سازد.بررسی تحول دیدگاه های تفسیری درباره این آیه از دوره های متقدم تا معاصر، با تمرکز بر نقش انسان در برابر مصائب الهی و تأثیر آن بر نگرش دینی و اخلاقی. تحقیق به شیوه توصیفی–تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای انجام شده و تفاسیر معتبر اسلامی در دوره های مختلف بررسی شده اند. در تفاسیر اولیه، مصیبت ها جلوه ای از حکمت الهی و دعوتی به صبر بودند. در تفاسیر متأخر، مفهوم آزمون الهی و ثبات ایمان برجسته شد. در دوره معاصر، با تأکید بر توحید افعالی، انسان از موضع انفعال به جایگاه مسئولیت پذیری اخلاقی ارتقا یافت. تفسیر المیزان نیز مصیبت را ابزاری برای رشد معنوی و مشارکت آگاهانه انسان در مسیر هدایت الهی معرفی کرده است. تحول معرفتی در فهم آیه ۱۱ تغابن، نشان دهنده پویایی تفسیر قرآن و ظرفیت آن برای پاسخ گویی به نیازهای انسان در طول تاریخ است. این تحول، نگرش انسان را از تسلیم صرف به مشارکت فعال در مسیر هدایت الهی سوق داده است.

کلیدواژه‌های مرتبط

پدیدآورندگان همکار

تبلیغات

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

حوزه تخصصی

زبان