شاخصه ها و گستره های «توحید در اطاعت» بر پایه قرآن و روایات (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
مهمترین شاخه های توحید عملی، عبارتند از: «توحید در اطاعت» و «توحید در عبادت». توحید در اطاعت، بدین معناست که منحصراً باید از خدا اطاعت کرد و دیگری جایز نیست از او اطاعت شود، مگر به اذن خدا. لذا، مهمترین تفاوت این دو شاخه از توحید در این است که عبادت خداوند قابل تفویض نیست؛ اما، اطاعت خداوند قابل تفویض است. به عبارت دیگر، اطاعت اوّلاً و بالذات متعلق به خداست و ثانیاً و بالعرض متعلق به کسانی که خداوند اجازه داده است. پژوهش حاضر - که ازسنخ تفسیر موضوعی بوده و با رویکرد تحلیلی و مقارنه ای بین المذاهبی نوشته شده است - بر آنست تا مشخص کند: غیر از خداوند از چه کسانی می توان اطاعت کرد و گستره و شاخصه های اطاعت از آنها چیست؟ براساس برخی نتایج پژوهش: اطاعت از مخلوق در معصیت خالق، نوعی شرک است. مفسّران اهل سنت بر این باورند که اطاعت از رسول صرفاً در حوزه مختص رسالت است؛ امّا، اکثر مفسّران شیعه معتقدند که اطاعت از پیامبر در مطلق امور واجب است. اکثر علمای شیعه معتقدند که «أُولِی اَلْأَمْرِ» مطرح در قرآن، ائمه دوازده گانه شیعه هستند؛ امّا اکثر مفسّران اهل سنت معتقدند که مقصود «زمامداران» یا «علما» هستند. از زمامداران و حتی از فرماندهان منصوب از جانب پیامبر، نباید اطاعت مطلق کرد. اطاعت از علما در معصیت خداوند، نوعی شرک در ربوبیت است. درباره اطاعت از پدر و مادر نیز هرچند احسان به آنها واجب است امّا در شرک و معصیت از آنها هم نباید اطاعت کرد.Indicators and Scopes of "Monotheism in Obedience" Based on the Quran and Hadiths
The most important branches of practical monotheism are "monotheism in obedience" and "monotheism in worship." Monotheism in obedience means that one must exclusively obey God, and it is not permissible to obey anyone else unless it is by God's permission. Therefore, the most important difference between these two branches of monotheism is that worshiping God cannot be delegated, while obedience to God can be delegated. In other words, obedience primarily and intrinsically belongs to God and secondarily and extrinsically belongs to those whom God has permitted. This study—written in the form of thematic interpretation with an analytical and comparative inter-sectarian approach—aims to determine who, besides God, can be obeyed and what the scope and characteristics of obedience to them are. According to some research findings, obeying a creature in the disobedience of the Creator is a form of polytheism. Sunni commentators believe that obedience to the Prophet is confined only to the domain specific to his prophethood. However, most Shia commentators believe that obedience to the Prophet is obligatory in all matters. Most Shia scholars believe that the "Ulul-Amr" mentioned in the Quran refers to the twelve Shia Imams, whereas most Sunni commentators believe it refers to "rulers" or "scholars." Absolute obedience should not be given to rulers or even commanders appointed by the Prophet. Obeying scholars in the disobedience of God is a form of polytheism in lordship. Regarding obedience to parents, although benevolence to them is obligatory, one should not obey them in matters of polytheism or disobedience.
تبلیغات
