بررسی آنیما در گلستان سعدی بر اساس روانشناسی تحلیلی یونگ (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
زمینه: گلستان سعدی به عنوان یکی از شاهکارهای تعلیمی ادبیات فارسی، همواره از منظرهای گوناگون بررسی شده است. با این حال، علی رغم اهمیت کهن الگوها در روان شناسی تحلیلی یونگ برای درک لایه های عمیق متون ادبی، جایگاه و کارکرد کهن الگوی «آنیما» در حکایات منثور این اثر مغفول مانده است. این پژوهش با هدف پر کردن این خلأ تحقیقی و اثبات نوآوری در این حوزه انجام شده است. هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی آنیما در گلستان سعدی بر اساس روان شناسی تحلیلی یونگ انجام گرفت. روش: این پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و بر مبنای تحلیل محتوای کیفی به انجام رسیده است. داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای و با بررسی مستقیم حکایات منتخب از گلستان که در آن ها ردپای آنیما مشهود است، گردآوری و بر اساس مبانی نظری روان شناسی تحلیلی یونگ تحلیل شده اند. یافته ها: یافته ها نشان می دهد که آنیما در گلستان صرفاً یک تصویر زنانه نیست، بلکه نیرویی روانی و پویا با دو چهره متضاد است: از یک سو، در وجه منفی خود به صورت نیرویی اغواگر و ویرانگر ظاهر می شود که شخصیت ها را به ورطه سقوط روانی می کشاند (آنیمای منفی)؛ و از سوی دیگر، در وجه مثبت خود به عنوان منبع الهام، ایثار و راهنمای رسیدن به تمامیت روانی و فردیّت عمل می کند (آنیمای مثبت). این پژوهش همچنین نشان داد که جدال میان این نیروی ناهشیار و ساختارهای خودآگاه (چون عقل و تقوی) یکی از محورهای اصلی روانشناختی در حکایات است و تجلی آنیما تنها به شخصیت های انسانی محدود نشده و در نمادهای طبیعت (مانند آب و باغ) نیز بازتاب یافته است. نتیجه گیری: نتیجه گیری می شود که تحلیل گلستان از منظر کهن الگوی آنیما، بعدی نوین و روانشناختی به حکایات تعلیمی سعدی می افزاید. این رویکرد نشان می دهد که سعدی نه تنها یک حکیم و آموزگار اخلاق، بلکه یک روان شناس ژرف نگر بوده که به خوبی از تأثیر نیروهای ناهشیار بر سرنوشت انسان آگاهی داشته است. این پژوهش با آشکار ساختن این لایه پنهان در نثر سعدی، به درک عمیق تری از پیچیدگی های شخصیت پردازی در این شاهکار ادبی کمک می کند.A Jungian analysis of the Anima in Sa’di’s Golestan
Background: Sa’di’s Golestan, as a masterpiece of didactic Persian literature, has consistently been examined from various perspectives. However, despite the significance of archetypes in Jungian analytical psychology for understanding the deeper layers of literary texts, the position and function of the “Anima” archetype in the prose tales of this work have been largely overlooked. This study was conducted to fill this research gap and to offer a novel perspective in this field.
Aims: The present study aimed to analyze the Anima in Sa’di’s Golestan based on Jungian analytical psychology.
Methods: This research was conducted using a descriptive-analytical method based on qualitative content analysis. Data were collected through library research and by the direct examination of selected tales from Golestan in which traces of the Anima are evident. The collected data were then analyzed according to the theoretical principles of Jungian analytical psychology.
Results: The findings indicate that the Anima in Golestan is not merely a feminine image but a dynamic psychological force with two contradictory facets. On one hand, in its negative aspect, it appears as a seductive and destructive force that leads characters into an abyss of psychological collapse (the negative Anima). On the other hand, in its positive aspect, it acts as a source of inspiration, self-sacrifice, and a guide toward psychological wholeness and individuation (the positive Anima). This study also revealed that the conflict between this unconscious force and conscious structures (such as reason and piety) is a central psychological theme in the tales, and that the manifestation of the Anima is not limited to human characters but is also reflected in natural symbols (such as water and the garden).
Conclusion: It is concluded that analyzing Golestan from the perspective of the Anima archetype adds a new, psychological dimension to Sa’di’s didactic tales. This approach demonstrates that Sa’di was not only a sage and a moral teacher but also a depth psychologist who was well aware of the influence of unconscious forces on human destiny. By revealing this hidden layer in Sa’di’s prose, this research contributes to a deeper understanding of the complexities of characterization in this literary masterpiece.
تبلیغات
