نقش قضا و قدر و اختیار انسان در بروز مشکلات روان شناختی
آرشیو
چکیده
مقدمه: مسئله قضا و قدر همواره از مهم ترین مباحث در حوزه فلسفه، عرفان و کلام اسلامی و از بنیادی ترین مفاهیم مؤلفه های شناختی-فرهنگی بوده است . این موضوع نه تنها در فضای نظری و انتزاعی جایگاه ویژه ای دارد، بلکه تأثیر عمیقی بر درک انسان از هستی، سرنوشت و رابطه او با خداوند دارد . هدف: بررسی تأثیر باور به قضا و قدر به عنوان جلوه ای از علم الهی و میزان اختیار ادراک شده بر سلامت روان افراد است. روش: این مطالعه مرور سیستماتیک بر مبنای روش های استاندارد مرور مقالات علمی انجام شد. برای گردآوری داده ها از پایگاه های علمی معتبر مانند Scopus ,PubMed ,Web of Science وPsycINFO استفاده شد. فرآیند انتخاب مطالعات، براساس دستورالعمل های PRISMA انجام شد که نسخه به روز شده آن در سال ۲۰۲۰ منتشر شده است. یافته ها: یافته های حاصل از ادبیات نظری و تجربی نشان می دهد که تفسیرهای جبری گرایانه از قضا و قدر، اغلب با افزایش درماندگی آموخته شده، اضطراب، و افسردگی همراه است. در مقابل، باور به اختیار و مسئولیت فردی موجب افزایش تاب آوری روان شناختی، خودکارآمدی، و کاهش آسیب پذیری روانی می شود. همچنین بررسی آموزه های دینی، به ویژه در سنت اسلامی، نشان می دهد جهان هستی نظامی پویا و سیال دارد و هر موجودی در مسیر تحول و تکامل خویش، با اختیار خود در تعیین سرنوشتش نقش دارد، در حالی که این اختیار نیز در چهارچوب نظام کلی قضا و قدر الهی قرار می گیرد. که قضا و قدر لزوماً نفی کننده اختیار نیست، بلکه می تواند با مسئولیت پذیری تلفیق شود و چارچوبی معناگرا برای مواجهه با رنج فراهم آورد. نتیجه گیری: بر این اساس، نگرش تعادلی میان قضا و قدر و اختیار، رویکردی سازنده در تبیین، پیشگیری و مداخله در حوزه اختلالات روان شناختی به شمار می آیدThe Role fate and destiny and Personal Agency in the Emergence of Psychological Disorders
Introduction: The predestination has always been one of the most important topics in the field of Islamic philosophy, mysticism. This issue not only has a special place in the theoretical and abstract space, but also a profound impact on human understanding of existence, destiny, and his relationship with God.
Aim: This study examined the impact of belief in fate and destiny-as manifestations of divine knowledge-and perceived agency on individuals' mental health.
Materials: This systematic review followed established protocols for reviewing scientific literature. Data were collected from scientific databases, including Web of Science, PubMed, Scopus, and PsycINFO. Study selection adhered to the PRISMA 2020 guidelines.
Results: Findings from the theoretical and empirical literature indicated that coercive interpretations of fate and destiny are often associated with increased learned helplessness, anxiety, and depression. In contrast, beliefs in personal agency and responsibility increase psychological resilience, self-efficacy, and reduce psychological vulnerability. Moreover, an examination of religious teachings-particularly within the Islamic tradition-reveals that the universe operates within a dynamic and fluid system. Within this framework, each being contributes to the course of its own evolution and development through the exercise of free will. However, this free will functions within the broader system of divine destiny and predestination. Importantly, divine destiny does not necessarily negate free will; rather, the two can coexist.
Conclusion: A balanced integration of concepts such as destiny, predestination, and free will is regarded as a constructive framework for understanding, preventing, and intervening in psychological disorders.
تبلیغات
