الهه مادر در تمدن املش؛ تحلیل تطبیقی و نشانه شناختی یک کهن الگو (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
در تمدن املش، یکی از فرهنگ های باستانی گیلان در هزاره نخست پیش از میلاد، نماد «الهه مادر» جایگاهی محوری در نظام های آیینی و باورهای مرتبط با باروری و تداوم حیات دارد. این پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی و بر پایه اسطوره شناسی و باستان شناسی، به بررسی بازنمایی های نمادین الهه مادر در آثار به جامانده از املش می پردازد. داده ها از منابع کتابخانه ای و مطالعه میدانی آثار سفالی، پیکره ها و اشیای آیینی گردآوری و با روش تطبیقی و نشانه شناختی تحلیل شده است. نتایج نشان می دهد الهه مادر در قالب پیکره های زنانه با اندام های برجسته و نمادهای باروری چون سینه های بزرگ و شکم برآمده تصویر شده و اغلب با عناصر گیاهی و حیوانی همراه است. این بازنمایی ها بیانگر نقش آیینی در مناسک باروری و حفاظت از طبیعت اند. تحلیل فرم و محتوا نشان می دهد الهه مادر در تمدن املش تنها یک نماد زیستی نبوده، بلکه تجلی گاه نظام اعتقادی، تفکر اسطوره ای و رابطه انسان با طبیعت و نماد پیوند میان زن، زمین و نیروهای حیات بخش طبیعت است.Mother Goddess in Amlash Civilization: A Comparative and Semiotic Analysis of an archetype
In the Amlash civilization, one of the ancient cultures of Guilan in the first millennium BCE, the symbol of the "Mother Goddess" held a central place in ritual systems and beliefs related to fertility and the continuity of life. This study, using a descriptive–analytical approach based on mythology and archaeology, examines the symbolic representations of the Mother Goddess in the remaining artifacts from Amlash. Data were collected from library sources and field studies of pottery, figurines, and ritual objects and analyzed using comparative and semiotic methods. The results show that the Mother Goddess is depicted in the form of female figurines with emphasized bodily features and fertility symbols such as large breasts and a protruding abdomen, often accompanied by plant and animal elements. These representations indicate a ritual role in fertility ceremonies and the protection of nature. The analysis of form and content reveals that the Mother Goddess in the Amlash civilization was not merely a biological symbol but rather the manifestation of a belief system, mythological thought, and the relationship between humans and nature—symbolizing the connection between woman, earth, and the life-giving forces of nature.
تبلیغات
