ارزیابی مؤلفه های مؤثر بر توانایی فضایی مسیریابی گردشگران در بافت اطراف حرم امام رضا (ع) (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
توانایی فضایی در مسیریابی، رویکردی مبتنی بر رسیدن به مقصد در محیط است که از جنبه های شناختی و رفتاری برخوردار است. این فرآیند برای گردشگران مشخصاً تحت تأثیر عوامل و مؤلفه هایی قرارمی گیرد که نقش مهمی در افزایش آگاهی و درک نسبت به محیط های ناشناخته دارند و به طور مؤثر در بهبود تجربه های مسیریابی نقش آفرین هستند . هدف پژوهش حاضر، تبیین و ارزیابی مؤلفه ها ی مؤثر بر توانایی فضایی مسیریابی گردشگران در بافت اطراف حرم مطهر امام رضا (ع) در شهر مشهد است. تحقیق حاضر از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و در هدف کاربردی است. در ادامه، توانایی فضایی مسیریابی از منظر سه مؤلفه کلیدی حس مسیر، حافظه فضایی و شناخت فضایی مورد تحلیل قرار گرفت. شیوه گردآوری اطلاعات به صورت اسنادی و استفاده از منابع در وهله اول و در ادامه جمع آوری داده ها به شیوه پیمایشی با ابزار پرسش نامه در جامعه آماری گردشگران و زائران بافت اطراف حرم امام رضا (ع) می باشد. برای تحلیل داده های گردآوری شده جهت سنجش کیفیت تحقق مؤلفه های تبیین کننده توانایی فضایی مسیریابی در بین گردشگران، از مدل شباهت به گزینه ایده آل فازی استفاده شده است. یافته ها حاکی از آن است که که از دیدگاه گردشگران، توانایی فضایی مسیریابی در بافت اطراف حرم مطهر از منظر تحقق معیارهای تبیین کننده شناخت فضایی، بهتر از دو مؤلفه دیگر بوده است. در واقع کیفیت رمزگذاری بهتر از اطلاعات محیطی، توجه به ساختار ذهنی از محیط و تفاوت های جنسیتی در این فرآیند اهمیت فراوانی برای گردشگران داشته است. نتایج پژوهش بر تقویت خوانایی و پاسخ دهی محیط در راستای بهبود کیفیت معیارهای تبیین کننده حس مسیر و حافظه فضایی در مسیریابی بهتر گردشگران در بافت اطراف حرم مطهر تأکید دارد.Evaluation of the Effective Components in the Spatial ability of Tourists' Wayfinding in the Surrounding Context of the Holy Shrine of Imam Reza in the City of Mashhad
Spatial ability in navigation is an approach rooted in reaching a destination within an environment, which involves cognitive and behavioral aspects. This process is specifically influenced by factors and components that play a significant role in increasing awareness and understanding of unfamiliar environments, thereby effectively enhancing the experience of route tracking. The present study aims to explain and evaluate the factors affecting tourists' spatial navigation ability in the vicinity of the holy shrine of Imam Reza in the tourist city of Mashhad. This research is descriptive-analytical and has an applied purpose. It analyzes the navigation spatial ability from three key perspectives: sense of direction, spatial memory, and spatial cognition. Data collection methods included documentary review and sources as the primary approach, followed by a survey method using questionnaires among tourists and pilgrims in the vicinity of the shrine. To analyze the collected data and assess the quality of the factors explaining spatial navigation ability among tourists, a Fuzzy TOPSIS model to an ideal option was used. The findings indicate that, from the tourists' perspective, spatial navigation ability in the area around the shrine is better in terms of meeting the criteria that explain spatial cognition compared to the other two components. Specifically, the quality of environmental information encoding, attention to mental structure of the environment, and gender differences in this process are of great importance to tourists. The results emphasize the need to enhance environmental readability and responsiveness to improve the criteria defining sense of direction and spatial memory to facilitate better navigation for tourists around the shrine. Future studies could explore the internal relationships among these components and the significance of each in a more comprehensive manner.
تبلیغات
