ازخوانی زمینه های برقراری رابطه اوزون حسن آق قویونلو با ونیز و فراز و فرود آن بر اساس منابع ترجمه نشده ایتالیایی (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
رابطه اوزون حسن با ونیز و اتحاد دوجانبه علیه توسعه طلبی گسترده عثمانی از عوامل جهت دهنده سیاست خارجی ایران به شمار می آید. از دست رفتن بیزانس به عنوان یکی از پایگاه های مسیحیت، اذهان عمومی را در ایتالیا علیه عثمانی برانگیخت و دست اندازی ترک ها به مستملکات ونیز در دریای سیاه و مدیترانه سبب شد ونیزیان دست یاری به سوی اوزون حسن دراز کنند که در حال مجادله باعثمانی بود. اما زمینه و فرازوفرود این ارتباط چگونه بود. چرا باوجود عزم جدی طرفین نتیجه ای عاید ونیزیان و ایرانیان نشد. تاکنون پژوهش های چندی بر اساس سفرنامه های ونیزیان و تألیفات نویسندگان ترک انجام شده است اما فقدان پژوهش بر پایه منابعی که منظرگاه ونیزیان را به تصویر بکشد محسوس است. پژوهش پیش رو قصد دارد بر پایه منابع ترجمه نشده ایتالیایی به ویژه اسناد بایگانی دولت ونیز، گزارش های کنسولی و کتب متأخر قرن نوزدهم به بازخوانی این رابطه بپردازد و دانسته های گذشته را راستی آزمایی کند. بررسی مأموریت های محوله به سفیران نشان دهنده عزم جدی دو طرف در اتحاد دوجانبه است. ونیزیان قصد داشتند با رساندن تسلیحات به اوزون حسن و گشودن جبهه ای در غرب، ترک ها را زمین گیر کنند اما عمده این مهمات به دست ایرانیان نرسید. عوامل دیگری چون بعد مسافت، اشتباهات تاکتیکی اوزون حسن درنبرد اتلق بئلی(اوتلُق بِلی) و شورش فرزندش در ناکامی اتحاد مؤثر بود. اگرچه اتحاد دوجانبه به فرجام خوش نینجامید اما به گشودن دریچه ای جدید در روابط خارجی ایران تا انتهای حکومت صفویه منجر شد.Rereading of the Contexts of the Establishment of Uzun Hasan Aq Qoyunlu’s Relations with Venice and Their Fluctuations" Based on Untranslated Italian Sources
The alliance between Uzun Hasan and Venice played a significant role in shaping Iran’s foreign policy amid rising Ottoman power. The fall of Byzantium intensified anti-Ottoman sentiment in Italy, while Turkish threats to Venetian interests in the Black Sea and Mediterranean pushed Venice toward an alliance with Uzun Hasan. Despite shared interests, the alliance failed to deliver tangible outcomes. This study reexamines the relationship, focusing on untranslated Italian sources—especially Venetian governmental archives, consular reports, and 19th-century writings—to provide a more balanced view. Previous studies often rely on Turkish and travel literature, neglecting primary Venetian perspectives. Diplomatic missions sent by Venice reflect a serious commitment to the alliance. The Venetians planned to weaken the Ottomans by arming Uzun Hasan and initiating a western front. However, many promised supplies never arrived. Other challenges included geographic distance, Uzun Hasan’s strategic errors at the Battle of Otlukbeli, and internal instability caused by his son’s rebellion. These factors ultimately led to the collapse of the alliance. Still, the effort marked a turning point in Iran’s international relations, setting a precedent for future diplomatic strategies that extended into the Safavid era.
تبلیغات
