واکاوی روایی- تاریخی گزارش های اسلام آوردن نجاشی پادشاه حبشه (مقاله پژوهشی حوزه)
درجه علمی: علمی-پژوهشی (حوزوی)
آرشیو
چکیده
هدف از این پژوهش، بررسی سندی و متنی روایات و گزارش ها و اخباری است که در میراث حدیثی مسلمانان نقل شده اند و نشان دهنده اسلام آوردن نجاشی پادشاه حبشه، در زمان حیات پیامبر(ص) می باشند. اثبات این موضوع ازآنجاکه نشان می دهد دین اسلام از همان ابتدا علاوه بر جزیره العرب، در سرزمین های همجوار نیز پیروانی داشته، حایز اهمیت است. اثبات این موضوع، مستلزم اثبات صحت اخبار مربوطه از نظر روایی و تاریخی می باشد. در این پژوهش که به صورت تحلیلی و به روش گردآوری اطلاعات کتابخانه ای انجام پذیرفته است، در ابتدا اخبار و گزارش های مرتبط با اسلام آوردن نجاشی از نظر سندی و نیز از حیث وجود اخبار متعارض، مورد بررسی قرار گرفته است. در خصوص اخبار مرتبط با اسلام آوردن نجاشی، 5 روایت با سندهای متفاوت از کتب روایی متقدم، نقل گردیده که سندهای آنها از لحاظ رجالی و اعتبار روایان آن، واکاوی شده است. سپس، روایات استغفار پیامبر(ص) برای نجاشی و نماز میت خواندن بر وی که مستمسک برخی برای اثبات مسلمان بودن نجاشی می باشد، نقل شده است. آنگاه اخبار معارض با اخبار دسته اوّل نقل گردیده و از حیث سندی و دلالت متنی، بررسی شده است. در مرحله بعد، زمان و شیوه اسلام آوردن نجاشی، پنهان یا آشکار بودن اسلام آوردن نجاشی و سرانجام گزارش های اسلام نجاشی پادشاه حبشه از لحاظ تاریخی و تناسبش با سایر گزاره های تاریخی، مورد ارزیابی قرار گرفته است. یافته ها نشان می دهد که بیشتر اخباری که برای اثبات اسلام نجاشی به آنها استناد می شود، از نظر سندی ضعیف بوده و اخبار صحیحی مانند استغفار پیامبر(ص) برای او و نماز میت خواندن پیامبر(ص) بر وی به هنگام وفاتش که در این باب به آنها استناد شده است نیز از نظر دلالی نمی توانند موضوع اسلام آوردن وی را به طور اطمینان بخشی اثبات نمایند. همچنین، اخبار معارض با ایمان آوردن نجاشی پادشاه حبشه، نقل شده است؛ به این صورت که در مقابل دسته اوّل که اسلام آوردن نجاشی پادشاه حبشه را اثبات می کنند، روایاتی نقل شده اند که نشان می دهند که وی نه تنها ایمان نیاورده، بلکه نامه پیامبر(ص) را که در آن وی را به اسلام دعوت کرده، پاره نموده یا سوزانده است. وجود این روایات معارض، شک و تردید نسبت به این موضوع را افزایش می دهد. البته برخی از محققان تلاش کرده اند که به نحوی این تعارضات را توجیه کنند؛ به این ترتیب که نجاشی اوّل که اسلام آورده، شخصیتی متفاوت از نجاشی سرپیچی کننده از دعوت پیامبر(ص) است که البته نظرات و توجیهات مطرح شده در این باب نیز اثبات نشده است. همچنین، در بحث زمان و چگونگی اسلام آوردن نجاشی پادشاه حبشه و پنهان یا آشکار بودن اسلام آوردن وی، تناقض ها و تعارض هایی در گزارش های تاریخی وجود دارد. یکی دیگر از یافته های مهمّ این تحقیق، آن است که موضوع اسلام نجاشی، بحثی چالش برانگیز در بین دانشمندان متقدم و معاصران بوده و نظریات مختلفی پیرامون آن مطرح شده که منشأ بیشتر این نظرها، اخبار منقول در این باب است؛ به طوری که برخی اسلام وی را موضوعی ثابت و غیرقابل تردید دانسته و بعضی دیگر نیز معتقدند نجاشی به طورکلی اسلام نیاورده و تنها برای اسلام و مسلمانان احترام قائل بوده است. افزون بر این، مشخص می گردد که موضوع اسلام نجاشی، با برخی گزاره ها و حوادث تاریخی هماهنگ نیست. مقاله حاضر، به این نتیجه رسیده است که موضوع اسلام آوردن نجاشی، پادشاه حبشه، به طور کلی از لحاظ روایی و تاریخی، قابل نفی یا اثبات نمی باشد.A Narrative-Historical Analysis of Reports of the Conversion of Negus, King of Abyssinia, to Islam
This study seeks to critically examine the textual and documental reliability of hadiths and historical reports within the Islamic tradition that assert the conversion to Islam of the Negus, the king of Abyssinia, during the Prophet Mohammad’s lifetime. Establishing the veracity of these claims holds particular significance, as it implies that Islam from its earliest stages, found followers in neighboring lands beyond the Arabian Peninsula. However, the validation of such a claim is contingent upon establishing the authenticity of the relevant reports, both narratively and historically. Utilizing a qualitative analytical approach based on library-sourced data, this study first scrutinizes the reports related to the Negus’s conversion in terms of their transmission chains and the presence of contradictory accounts. Five distinct narrations on this issue are identified in early hadith collections, whose chains of transmission are evaluated using biographical and hadith criticism methodologies. The article further examines narrations concerning the Prophet’s (PBUH) seeking forgiveness for him and performing a funeral prayer at the time of his death, which some have taken as evidence of the Negus’s Islam. These are then contrasted with a body of opposing reports that suggest the Negus either rejected Islam or actively disrespected the Prophet’s message, such as by tearing up or burning his letter of invitation to Islam. The study proceeds to evaluate the timeline and nature of the Negus’s alleged conversion-whether it was public or covert—and assesses the historical plausibility of these narratives in light of broader historical developments. The findings indicate that many of the reports cited in support of the Negus’s conversion suffer from weak or problematic chains of transmission. Even those narrations considered sound—such as the Prophet’s request for forgiveness on the Negus’s behalf—are, upon closer inspection, insufficient in definitively establishing his acceptance of Islam. In contrast, conflicting reports suggest outright rejection, casting doubt on the traditional account. Moreover, some later scholars have attempted to reconcile these contradictions by hypothesizing the existence of two distinct individuals named "Negus," one of whom converted and the other who did not. However, these attempts at harmonization remain speculative and unsupported by definitive historical evidence. Additional contradictions emerge regarding the timing and manner of the Negus’s alleged conversion, with significant variation among historical sources. One of the key findings of this research is that the Negus’s conversion to Islam has remained a debated issue among both classical and contemporary scholars. While some have taken it as an established and indisputable fact, others argue that the Negus never formally accepted Islam but merely expressed sympathy or respect toward Muslims. Furthermore, the narrative of his conversion appears incongruent with certain established historical facts and events. The study concludes that, on both narrative and historical grounds, the question of whether the Negus of Abyssinia converted to Islam cannot be definitively confirmed or denied.
تبلیغات
