مستدرک علی الصحیحین

در قسمت فضایل حسنین (ع) کتاب «مستدرک علی الصحیحین» حاکم نیشابوری، مناظره ای میان حجآج بن یوسف و یحیی بن یعمر نقل شده است که در آن حجّاج ضمن طرح شبهه ای، انتساب مستقیم امام حسین (ع) را به پیامبر (ص) و ذرّیه بودن ایشان نفی نمود. این شبهه بلافاصله با پاسخ مستدل قرآنی یحیی بن یعمر مواجه شد. پرسش این است که یحیی بن یعمر در اثبات ذرّیه بودن امام حسین(ع) به چه آیه یا آیاتی استناد نمود؟ این مقاله در صدد است با استناد به آیات و روایات و با اتّخاذ روش توصیفی- تحلیلی، به شبهه عدم انتساب مستقیم امام حسین (ع) به پیامبر (ص)پاسخ گوید. بررسی ها نشان می دهد: ذرّیه بودن امام حسین (ع) در آیات 84 و 85 سوره انعام، 61 آل عمران و 23 نساء و روایاتی که رسول خدا (ص) از امام حسین (ع) به عنوان فرزند خود یاد نموده اند، قابل اثبات است.

فضایل اهل بیت‰ در جلد سوم و طی نوزده روایت از کتاب «مستدرک علی الصحیحین» تجلّی یافته است. پرسش پژوهش حاضر چگونگی تطبیق روایات فضایل اهل بیت‰ در مستدرک حاکم با آیات قرآن کریم است. این مقاله درصدد است با اتّخاذ روش توصیفی - تحلیلی، محتوای روایات «مستدرک علی الصحیحن» در فضایل اهل بیت‰ را به آیات قرآن کریم عرضه کند. بررسی ها نشان می دهد روایات شأن نزول آیه تطهیر و حدیث کساء ناظر به عصمت اهل بیت‰، و با آیه 79 سوره واقعه مطابق است. روایت صلوات بر خاندان عصمت‰ را می توان با آیه 33 آل عمران مطابق دانست. محتوای روایت شأن نزول آیه مباهله طبق نقل حاکم نیشابوری، با آیه تطهیر گره خورده است. در دلالت آیه مباهله بر برتری اهل بیت‰ می توان به آیات 84 و 85 سوره انعام و آیه 42 سوره آل عمران استناد جست. با عرضه روایت ثقلین بر قرآن کریم، حقانیت و عصمت اهل بیت‰ ثابت می شود. روایات نبویˆ پیرامون وجوب محبّت به خاندان عصمت‰ را می توان به آیه 23 سوره شوری عرضه کرد. محتوای حدیث سفینه با آیات تطهیر و اولی الأمر مطابق است. روایات مستدرک مبنی بر ولایت امام علی† را نیز می توان با آیات «تبلیغ»، «اکمال دین» و «سأل سائل» مطابق دانست.