حالت عاطفی منفی

تنگنای روانی به عنوان یکی از مفاهیم روان شناسی اسلامی رابطه نزدیکی با آسیب ها و اختلالات روانی پیدا می کند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی راهبردهای مدیریت تنگنای روانی بر اساس قرآن کریم و با استفاده از روش کیفی و کمّی انجام شد. در بخش کیفی، داده ها از طریق شناسایی مفهوم «ضیق» در قرآن به عنوان گویاترین واژه و بررسی حوزه معنایی آن و دستیابی به دیگر واژگان کلیدی نظیر حرج، قبض، سوء و شرح جمع آوری شد. ابتدا ۲۱۶ آیه شناسایی و سپس با پالایش، به ۴۹ آیه رسید. در ادامه، روایات تفسیری و تفاسیر معتبر شیعی با تأکید بر «المیزان» به محدوده تحقیق افزوده شد. در بخش تحلیل کیفی، روش استنطاقی با استفاده از ابزار تحلیل شبکه مضامین به کار گرفته شد. یافته ها نشان داد که راهبردهای مدیریت تنگنای روانی شامل پنج مقوله اصلی: راهبردهای رفتاری، شناختی، هیجانی، معنوی و اجتماعی، 11 مقوله فرعی و 89 مفهوم اولیه هستند. در بخش کمی، روایی محتوا با استفاده از نظرات ۱۰ کارشناس متخصص در علوم اسلامی و روان شناسی ارزیابی شد و در نتیجه مطابقت تمام مقولات با مستندات و ضرورت آن ها به تأیید رسید. یافته های پژوهش حاضر می تواند در طراحی الگوهای آموزشی و درمانی برای مدیریت تنگنای روانی مورد استفاده قرار گیرد.