بحران های خانواده

هدف از مطالعه حاضر شناسایی فرایند و روش های «مراقبت» در خانواده برای پیشگیری از بحران های آن بود که با رویکرد کیفی و روش داده بنیاد انجام شد. جامعه پژوهش، خانواده های ساکن شهر تهران در سال 1402 و شامل خانواده های سالم و درگیر بحران بود که با روش نمونه گیری هدفمند، انتخاب و تا رسیدن به اشباع نظری در نهایت، 21 خانواده سالم و 18خانواده درگیر حداقل یکی از بحران ها (اعتیاد، خشونت و خیانت) مورد مصاحبه نیمه ساختاریافته قرارگرفتند. داده ها با استفاده از روش استراوس و کوربین تحلیل شدند که یافته های مرحله کدگذاری، 84 کد باز، 9 کد محوری و 3 کد انتخابی بود. بر این اساس، فرایند مراقبت در خانواده، عبارت بود از محافظت، تأمین نیاز و هدایت و روش های به کارگیری مراقبت (که مورد استفاده ی خانواده های سالم و یا فقدان آن در خانواده ی درگیر بحران، محسوس و عامل ایجاد بحران بود) شامل پیشگیری از آسیب، رعایت حدود و مرزها، آمادگی برای شرایط دشوار، مودت و رحمت، رسیدگی به امور خانواده، همراهی و همکاری، حمایت معنوی و کمک به رشد خانواده بود. نتایج نشان داد «مراقبت»، مبتنی بر بافت فرهنگ اسلامی ایرانی، فرایندی است که شامل حرکت آگاهانه ی مستمر اعضای خانواده جهت محافظت، تأمین نیاز و هدایت خانواده است و ثمره و پیامد آن، پیشگیری از آسیب، استقرار امنیت، آرامش و رضایت در خانواده است. بنابراین، مجموعه عوامل مرتبط با فرایند و روش های مراقبت در خانواده، عوامل محوری هستند که ضروری است در مداخلات پیشگیرانه، تشخیص و مداخله در خانواده مورد توجه قرار گیرد.