نسبی گراییِ معرفتیِ متعادل: چیستی و چرایی(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
هستی و شناخت جلد ۱۰ بهار و تابستان ۱۴۰۲ شماره ۱
89 - 112
حوزههای تخصصی:
تبیین چیستیِ نسبی گراییِ متعادل و تفاوت آن با سایر انواع نسبی گرایی معرفتی، و ارائه استدلال هایی برای دفاع از نسبی گراییِ معرفتیِ متعادل، دغدغه اصلیِ مقاله پیشِ روست. برای این کار، نخست به پیشینه پژوهش پرداخته، ابعادِ بدیع و تازه بودنِ مباحتِ این مقاله را تبین کرده ایم؛ آنگاه انواع نسبی گراییِ معرفتی را به اجمال مورد بحت قرار داده ایم. بعد از تبیینِ انواع نسبی گرایی، نشان داده ایم که نسبی گراییِ معرفتیِ متعادل، نه در برابرِ عینی گرایی، یا ذهنی گرایی، یا واقع گرایی، و یا جز آن، بلکه در برابرِ «مطلق گرایی» قرار می گیرد؛ از سوی دیگر، پس از ذکر عناصرِ تعادل بخش، آن را با توجه به نقاط اشتراک و افتراقی که با نسبی گرایی افراطی و مطلق گرایی دارد، سنجیده ایم. با بررسیِ این دیدگاه ها، روشن کرده ایم که نسبی گراییِ متعادل در عناصر مهمی نظیر تز «اعتبار برابر» یا «برابریِ پارامتری» از نسبی گراییِ افراطی و در عناصری نظیر «اعتبارِ مطلق و انحصاریِ یک پارامتر و نادرست بودن سایر پارامترها» از مطلق گرایی جدا می شود. از سوی دیگر، با ارائه استدلال هایی، نشان داده ایم که نه نسبی گرایی افراطی قابل دفاع است و نه مطلق گرایی، بلکه باید در میان این دو سرِ طیف با پیمودن راهی میانه، از نسبی گراییِ متعادل دفاع کرد.