چارچوب مرجع آموزش زبان فارسی

افزایش روزافزون روابط بین جوامع در سراسر جهان موجب گسترش تعاملات تجاری شده است که کشورما نیز از این روابط مستثنی نیست. باتوجه به جایگاه مهم ایران در جهان امروز و روابط تجاری با سایر کشورها، نیاز به تدوین مجموعه ای به منظور آموزش زبان فارسی تجاری به غیر فارسی زبانان قابل طرح است. از سویی دیگر از بین چهار مهارت اصلی زبانی (شنیدن، صحبت کردن، خواندن و نوشتن)، خواندن، یکی از مهم ترین مهارت های زبانی است که موجب افزایش توانش ارتباطی فراگیران می شود. از این جهت، ما در پژوهش حاضر به دنبال تدوین محتوای خواندن متون بازرگانی برای فارسی آموزان سطح متوسط در چارچوب اندرسون (1994) هستیم. از این روی ابتدا با بررسی مجموعه های موفق آموزشی در زبان های مختلف و مشاوره با افراد متخصص حوزه بازرگانی یکی از رایج ترین موضوعات مطرح در بافت بازرگانی را برگزیدیم. سپس مجموعه ای از متون مرتبط با این موضوع را جمع آوری کردیم، با استفاده از چارچوب مرجع آموزش زبان فارسی دو مورد از آن  متون را ساده سازی و با استفاده از فرمول خوانایی گانیگ (1951) و نظرخواهی از تعدادی از مدرسان زبان فارسی از تناسب آن متون با سطح متوسط اطمینان حاصل کردیم. سپس با بهره مندی از اصول شش گانه اندرسون (1994) که به اختصار ACTIVE نامیده می شود، فعالیت هایی در قالب پیش از خواندن، خواندن و پس از خواندن تدوین کردیم. در این مسیر از مجموعه کتاب های ACTIVE (2014) که اندرسون براساس الگوی خواندن خود (1994) تدوین کرده نیز جهت طراحی فعالیت ها بهره بردیم و در قالب یک درس ارائه نموده ایم.

در حوزه تدوین کتاب های درسی و متون آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان برای اهداف ویژه دانشگاهی با وجود اهمیت بالای امر، آثاری بسیار اندک تدوین گردیده اند. هدف از پژوهش حاضر، تدوین و ارزیابی درسنامه های آموزش زبان فارسی در رشته مدیریت برای فارسی آموزان غیرایرانی در سطح پیشرفته برای اهداف دانشگاهی است. مواد آموزشی برای این گروه از مخاطبان که با هدف ادامه تحصیل یا فعالیت در هر کدام از گرایش های رشته مدیریت به فارسی آموزی می پردازند، می باید ضمن تقویت مهارت های اصلی و فرعی زبانی، مشتمل بر موارد اختصاصی مورد نیاز آنان برای ادامه تحصیل یا کسب و کار در رشته مدیریت (تمامی گرایش ها) باشد. بر این اساس تولید محتوای زبانی ویژه این رشته ، با بهره گیری از رویکرد محتوامحور، با تهیه 11 درس (در قالب 3 بخش) برای آموزش زبان فارسی به مدت 110 ساعت (هر درس برای 5 جلسه آموزش) به انجام رسیده است. در تهیه و ارزیابی درس نامه ها، ده عامل: موضوع اصلی، واژگان و ساختار، کیفیت تکالیف، تصاویر، متون آموزشی، شنیداری، خوانداری، گفتاری، نوشتاری، اهداف ویژه مدیریتی مورد توجه قرار گرفته است. پرسش های اصلی پژوهش عبارتند از: 1- ویژگی های محتواهای آموزشی مناسب برای غیرفارسی زبانان در رشته مدیریت در چارچوب رویکرد محتوامحور کدامند؟ 2- شیوه های موثر برای تقویت چهار مهارت اصلی زبان فارسی برای گروه مخاطب و با هدف برقراری ارتباط کدامند؟ به منظور ارزیابی ساختاری، محتوایی و شکلی درس نامه ها بر مبنای مدل ارزیابی تکوینی جیس (1989) و کانینگزورث (1995)، پرسشنامه ای تهیه و همراه با درس نامه در اختیار 30 متخصص آموزش زبان فارسی در مراکز آموزش زبان فارسی دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه بین المللی امام خمینی و دانشگاه مجازی المصطفی گذاشته شد. تحلیل داده های حاصل از پرسشنامه ها نمایانگر همخوانی معنی دار 9 عامل از 10 عامل مورد بررسی با نیازهای زبان آموزان برای ادامه تحصیل و فعالیت در گرایش های مختلف رشته مدیریت است. نتایج تحلیل همچنین به صورت آمار استنباطی در پژوهش ارائه شده است.