دیپلماسی

دیپلماسی اساساً به روابط و تعاملات ارتباطی مرتبط است و این امر از اولین زیست بوم انسان اجتماعی قابل ردیابی است. چالش های پیچیده در کنار تغییرات بنیادین در ماهیت روابط بین الملل، اقتصاد و تکنولوژی با عاملیت علم و فناوری موجب گسترش نوعی از تعاملات و ارتباطات علم پایه شده که از آن به دیپلماسی علمی یاد می شود. در این مقاله، با درک الگواره و اهمیت دیپلماسی علمی به عنوان پژوهشی میان رشته ای، تبیینی از رویکرد نظری انجمن سلطنتی بریتانیا و انجمن امریکایی برای پیشرفت علم در قالب سه رکن «علم در دیپلماسی»، «علم برای دیپلماسی» و «دیپلماسی برای علم» با ملاحظاتی نظری ارائه می شود. عدم وضوح ارکان سه گانه، ظهور و افزایش نقش تعداد زیادی از بازیگران ملی و شرکت های چندملیتی و غول های فناوری، همچنین توسعه و پیشرفت قابل توجه و حیاتی در حوزه هوش مصنوعی (AI) خارج از کنترل دولت های ملی و سازمان های بین المللی و موارد مشابه دیگر، اساساً در این رویکرد نظری و سه گانه آن، در نظر گرفته نشده اند. تبیین دیپلماسی علمی در عصر پیچیده و دارای اختلال در حوزه های گوناگون، در این مقاله نشان می دهد، این رویکرد نظری و رویکردهای مکمل نظری دیگر همچون رویکرد نظری گلوکمن و همکاران، فاقد تبیین جدی در حوزه مأموریت های ذکر شده و نیازمند اصلاح رویکردی و تبیینی هستند. برای کمک به تبیین هر چه بیشتر ملاحظات نظری دیپلماسی علمی، دلایل و اهداف آن با استناد به مطالعات کتابخانه ای با رویکردی توصیفی مورد بررسی قرار می گیرند.

هدف اصلی تحقیق، طراحی مدل دیپلماسی فرهنگی ورزش ایران می باش. این تحقیق از نوع کیفی(تک روشی) و به لحاظ راهبرد از نوع داده بنیاد براساس رویکرد یا رویه سیستماتیک (استروس و کوربین، 1990) است. شرکت کنندگان این تحقیق شامل کلیه متخصصان و کارشناسان، نخبگان آگاه و صاحب نظران دارای تجربیات ارزشمند و مدیریتی در حوزه روابط بین الملل و دیپلماتیک و فرهنگ  با رویکرد  ورزشی و غیرورزشی در وزارت ورزش و جوانان، امور خارجه، فرهنگ و ارشاد اسلامی و....، روسای فدراسیون ها، کمیته ملی المپیک و پارالمپیک بودند که با استفاده از روش داده بنیاد(هدفمند قضاوتی)، انتخاب شدند. به منظور اندازه گیری متغیرهای تحقیق از مصاحبه عمیق(نیمه ساختارمند) استفاده شد. تجزیه و تحلیل داده های تحقیق از طریق روش استراوس و کوربین صورت گرفت. در مجموع 440 کد از میان 19 مصاحبه استخراج شد. بعد از استخراج کدهای مشابه و پس از بررسی و کنار هم قرار دادن آن ها و حذف مفاهیم تکراری، 134 مفهوم اصلی مشخص گردید. در کدگذاری محوری 134 کد که شامل 17 مفهوم به عنوان شرایط علی ب وجود آورنده وضع موجود چگونگی توسعه دیپلماسی فرهنگی ورزش، 24 مفهوم به عنوان زمینه به وجود آورنده وضع موجود، 28 مفهوم به عنوان عوامل مداخله گر به وجود آورنده وضع موجود، 49 مفهوم درحوزه راهبردها و راهبرد های اثربخش در ایجاد وضعیت مطلوب و در نهایت 16 مفهوم به عنوان پیامدهای ناشی از اعمال راهبردهای عمل شناسایی شدند. کدهای محوری در 26 مقوله اصلی (کد انتخابی) دسته بندی شدند. مصادیق و مفاهیم به دست آمده در قالب الگوی پارادایمی شامل شرایط علیّ(5 مقوله)، شرایط زمینه ای(4 مقوله)، شرایط مداخله گر(5 مقوله)، راهبردها(8 مقوله) و پیامدها(4مقوله) بود.براساس مطالعه مبانی نظری، مصاحبه با نخبگان و نتایج مستخرج از تحقیق، محقق به این باور رسید که دیپلماسی فرهنگی ورزش ایران در مسیر تحقق خود لاجرم با مشکلی با هویت الگوریتم هزارتو روبروست. دیپلماسی فرهنگی ورزش ایران که بر مبنای ضوابط زیرساختی حکمرانی ایرانی- اسلامی قرار دارد، لازم است تا در مسیر خود با سازمان های مختلفی نظیر وزارت آموزش و پرورش، وزارت علوم، وزارت امورخارجه، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، کمیته ملی المپیک و پارالمپیک، فدراسیون ها، باشگاه ها و شهرداری ها تعامل های رسمی برقرار نماید. علاوه بر این توجه به ضوابط فرهنگی حکومت جمهوری اسلامی ایران، ضوابط دین مبین اسلام، ژئو فرهنگ زیست بومِ متنوع و ضوابط فرهنگی 7 قوم اصلی و ده ها اقوام اختلاطی با فرهنگ های متفاوت را در نظر داشته باشد تا نه تنها مانعی برای برون رفت از این معضل پیچیده نداشته باشد، بلکه ورزش ایران  بدلیل هویت توامان ملی-بین المللی به عنوان عامل یکپارچگی فرهنگ ایرانی- اسلامی باشد. پیشنهاد محقق در حل الگوریتم هزارتوی دیپلماسی فرهنگی ورزش ایران، استفاده از الگوریتم پیمایش معکوس می باشد.