تعاونی های مصرف

بر اساس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اقتصاد تعاونی یکی از سه بخش اصلی اقتصاد کشور تعریف شده است. در اقتصاد ایران تعاون به عنوان یکی از بخش های عمده ی اقتصاد کشور نه در حد انتظار، اما تا حدودی، در جنبه های گوناگون، از جمله مصرف مورد توجه قرار گرفته است. در این ارتباط، ایلام برای مطالعه ی موردی انتخاب و این تحقیق به صورت پیمایشی و با استفاده از توزیع پرسشنامه میان مدیران عامل، اعضای هیأت مدیره ها، بازرسان و اعضای تعاونی های مصرف زیر مجموعه ی اتحادیه ی سراسری تعاونی های مصرف در استان انجام شده است. حجم نمونه یازده درصد جامعه ی آماری است. فرضیه های تحقیق با اتکا بر اطلاعات جمع آوری شده به وسیله ی t، z و مورد آزمون قرار گرفته است. میانگین سابقه ی پاسخ دهندگان حدود هشت سال و میانگین تحصیلات آنان بین دیپلم و فوق دیپلم است. نتایج تحقیق نشان داد که تقویت بنیه ی مالی و استفاده از نیرو های کارآمد بر ارتقای بهره وری تعاونی های مصرف مؤثر است. آزمون استقلال (جدول دو طرفه) استقلال نتایج به دست آمده از سمت پاسخ دهندگان را تأیید کرده است.

پژوهش حاضر با هدف شناسایی مولفه های موثر بر همکاری مبتنی بر اعتماد به منظور طراحی الگوی پیشنهادی همکاری مبتنی بر اعتماد در تعاونی های مصرف بر اساس یک پارادایم کیفی و روش تحلیل محتوای کیفی و استفاده از ابزار مصاحبه نیمه ساختاریافته انجام گرفت. جامعه پژوهش را خبرگان حوزه رفتار سازمانی و مدیران تعاونی های مصرف برتر در کشور تشکیل می دهد. به این منظور با 14 نفر از متخصصان مصاحبه شد. داده های حاصل از مصاحبه ها، بر اساس مدل اشتراوس و کوربین از طرح داده بنیاد و نرم افزار Atlas.Ti مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج اولیه حاصل از تحلیل مصاحبه ها نشان داد تعاونی های مصرف به لحاظ مشارکت و همکاری از وضعیت خوبی برخوردار نبوده و یکی از علت های اصلی آن پایین بودن سطح اعتماد اجتماعی در جامعه آن ها است. در تجزی ه و تحلی ل مح وری کده ای اولی ه، ابتدا مقوله های اصلی تعیین شد سپس سایر مقوله ها بر اساس مدل اشتراوس و کوربین شامل موجبات علّی، راهبردها، عوامل زمینه ای، شرایط محیطی و پیامدهای همکاری مبتنی بر اعتماد دسته بندی شدند. حاص ل کدگذاری ه ای ب از، 456 ک د اولی ه، 176 مفه وم و 12 مولفه اصل ی ب ود. در بخش مقوله های اصلی مواردی نظیر مشتری مداری، تعامل و همکاری، ارائه خدمات متنوع از سوی تعاونی های مصرف، دسترسی به منابع مالی و وضعیت مالی تعاونی ها، قوانین و مقررات، رضایتمندی نقش بسزایی دارند. بطور کلی به منظور بهبود وضعیت تعاونی ها از جوانب مشارکت و همکاری های مبتنی بر اعتماد در جامعه آن ها لازم است به سازه های سرمایه اجتماعی به عنوان یک اصل محوری و افزایش آن توجه گردد.

در ایران ﺗﻌﺎوﻧیﻫﺎی ﻣﺼﺮف ﺟﺰو ﻗﺪیﻤیﺗﺮیﻦ و در ﻋیﻦ ﺣﺎل ﺑﺎ ﺳﺎﺑﻘﻪﺗﺮیﻦ ﺗﻌﺎوﻧیﻫﺎ جهت ﭘﺎﺳﺨﮕﻮیی ﺑﻪ ﻧیﺎزﻫﺎی ﻣﺸﺘﺮک و در ﻋیﻦ ﺣﺎل ﺗﺮویﺞ کﺎر ﮔﺮوﻫی و ﻣﺸﺎرکﺖ ایجاد شده اند. ایﻦ ﺗﻌﺎوﻧیﻫﺎ ﻧﻘﺸی ﺣیﺎﺗی در ﺟﻬﺖ ﺗﺤﻘﻖ ﻋﺪاﻟﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋی و ﺗﻮزیﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ ﺛﺮوت ایﻔﺎ ﻣیکﻨﻨﺪ. در سال های اخیر اگرچه تعداد تعاونی های مصرف افزایش یافته است، اما تعداد اعضای آن به نسبت تعداد تعاونی های مصرف رشد کمتری داشته است، در همین راستا مطالعه حاضر با هدف ﺑﺮرﺳﯽ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﻗﺼ ﺪ عضویت مصرف کنندگان در تعاونی های مصرف ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺌﻮری رﻓﺘﺎر ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﯾﺰیﺷ ﺪه انجام گرفت. ﺟﺎﻣﻌ ﻪآﻣﺎری تحقیق ﮐﻠﯿﻪ مصرف کنندگان شهر مشهد در سال 1401 می باشند و ﺑ ﺎ اﺳ ﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل ﮐﻮﮐﺮان 385 نفر ﺑﻪﻋﻨﻮان ﺣﺠﻢ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﺪ. اﺑﺰار ﮔﺮدآوری دادهﻫﺎ ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪی ﻣﺤﻘﻖ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺑﻮد ﮐ ﻪ رواﯾ ﯽ و ﭘﺎﯾ ﺎﯾﯽ آن ﺑ ﻪ ترتیب به روش اﻋﺘﺒﺎر ﻣﺤﺘﻮاﯾﯽ و ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺿﺮﯾﺐ آﻟﻔﺎی ﮐﺮوﻧﺒﺎخ ﻣﻮرد ﺗﺄﯾﯿﺪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ. ﺗﺠﺰﯾﻪوﺗﺤﻠﯿﻞ دادهﻫﺎ ﺑ ﺎ ﻧ ﺮم اﻓ ﺰار PLS اﻧﺠﺎم ﺷﺪ. نتایج این تحقیق نشان می دهد که هنجار های ذهنی بیشترین تأثیر را بر قصد عضویت مصرف کنندگان در تعاونی های مصرف دارند. همچنین دو متغیر نگرش و ﮐﻨﺘﺮل رﻓﺘﺎری درک ﺷﺪه ﺑﺮ ﻗﺼﺪ عضویت مصرف کنندگان ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ عضویت در ﺗﻌﺎوﻧﯽﻫﺎی مصرف ﺗﺄﺛﯿﺮگذارند. این سه متغیر می توانند 56 درصد از واریانس قصد عضویت افراد برای عضویت در تعاونی ها را توضیح دهند. تمرکز غالب مطالعات در مورد عضویت اعضا عمدتاً بر روی تعاونی های تولید متمرکز شده است. این مطالعه با تحقیق قبلی متفاوت است و با تجزیه و تحلیل تمایل مصرف کنندگان برای پیوستن به تعاونی های مصرف تأکید می نماید.

زمینه و هدف: محیط پویای حاکم بر شرایط بازار باعث شده تا شرکت ها برای بقاء و پاسخ گویی به نیازهای خود به فکر جذب منابع خارج از شرکت باشند. بر این اساس، هدف این مطالعه بررسی نقش میانجی چابکی استراتژیک در رابطه بین ظرفیت جذب و موفقیت شرکت های تعاونی است. روش شناسی/ رهیافت: این مطالعه از نوع مطالعات کمی و کاربردی محسوب می گردد. جامعه آماری شامل شرکت های تعاونی مصرف در سطح کشور است. گردآوری داده ها از طریق پرسشنامه استاندارد و نمونه گیری به روش طبقه ای تصادفی از جامعه موردنظر انجام پذیرفته است. از روش مدل سازی معادلات ساختاری به صورت حداقل مربعات جزئی برای بررسی روابط بین متغیرها و برای تحلیل داده ها از نرم افزارهای SPSS24 و SmartPLS3 استفاده شده است. یافته ها و نتیجه گیری: خروجی نرم افزار نشان می دهد که اثرات مستقیم بین متغیرها تأیید شده است. درنهایت، نقش میانجی چابکی استراتژیک در رابطه بین ظرفیت جذب بالقوه، ظرفیت جذب بالفعل و موفقیت شرکت های تعاونی مصرف معنادار حاصل گردید. به طورکلی، نتایج حاصل نشان می دهد که ظرفیت جذب بالقوه و بالفعل از عوامل پیش بین مهم برای موفقیت شرکت های تعاونی مصرف هستند که دراین بین توجه بر چابکی استراتژیک یک موضوع کلیدی محسوب می شود. اصالت/ نوآوری: این پژوهش با ارائه یک الگوی مفهومی به ادبیات موضوعی پژوهش کمک شایانی می کند. همچنین، بررسی نقش میانجی چابکی استراتژیک در رابطه بین ظرفیت جذب بالقوه، ظرفیت جذب بالفعل و موفقیت شرکت های تعاونی مصرف در مطالعات قبلی موردتوجه پژوهشگران قرار نگرفته است و این مطالعه می تواند در پر کردن شکاف موجود مؤثر باشد.