محمدرضا نوربخش

پژوهش حاضر به دنبال اولویت بندی عوامل مؤثر بر مشارکت مردم در ارائه گزارش های فساد به سازمان بازرسی کل کشور با کمک خبرگان بازرسی کل استان فارس است. پژوهش به صورت کمی انجام شده؛ به گونه ای که با استفاده از روش بهترین- بدترین فازی، عوامل مؤثر تعیین وزن و اولویت بندی شدند. جامعه آماری پژوهش در بخش بهترین- بدترین فازی (خبرگان) شامل مدیران ارشد بازرسی کل استان فارس (بازرس کل، معاونان بازرس کل و سربازرسان) که در مجموع 9 نفر بودند که تمامی آن ها به عنوان نمونه انتخاب شدند. یافته ها نشان داد که در بین مؤلفه ها، مؤلفه ویژگی های امنیتی از بیشترین اهمیت و ویژگی های ساختاری از کمترین اهمیت برخوردار است. نتایج نشان داد که هنگام اولویت بندی عوامل مؤثر برای جلب مشارکت مردم به ارائه گزارش فساد حفظ امنیت گزارش دهندگان و تقویت انگیزه آن ها از اولویت بالایی برخوردار بوده و باید به آن ها توجه ویژه ای شود.

پژوهش حاضر به دنبال شناسایی عوامل مؤثر بر مشارکت مردم در ارائه گزارش های فساد به سازمان بازرسی کل کشور و مدل سازی و تفسیر روابط بین این عوامل برای تبیین و شناخت بیشتر در بین مدیران و سیاست گذاران است. پژوهش به صورت کیفی-کمی انجام شده است؛ به گونه ای که ابتدا با استفاده از روش مرور سیستماتیک عوامل مؤثر شناسایی و در مرحله بعد با استفاده از روش مدل سازی ساختاری- تفسیری جامع فازی، روابط بین عوامل مدل سازی و تفسیر شد. یافته ها در بخش مرور سیستماتیک نشان داد که عوامل مؤثر بر مشارکت مردم در ارائه گزارش فساد شامل 8 مؤلفه است. مؤلفه ها عبارت است از: ویژگی های فردی، ویژگی های اخلاقی و معنوی (ارزشی)، ویژگی های ساختاری، ویژگی های قانونی، ویژگی های انگیزشی، ویژگی های ارتباطی و اطلاعاتی، ویژگی های امنیتی و ویژگی های آموزشی و فرهنگی. یافته ها در بخش مدل سازی ساختاری- تفسیری جامع فازی نشان داد که بین عوامل مؤثر بر مشارکت مردم در ارائه گزارش فساد رابطه علت و معلولی وجود دارد و عوامل در سه سطح، طبقه بندی شدند؛ به گونه ای که در سطح یک که تأثیرپذیرترین سطح است، ویژگی های انگیزشی، ویژگی های اخلاقی و معنوی (ارزشی) و ویژگی های آموزشی و فرهنگی؛ در سطح دو، ویژگی های فردی، ویژگی های ارتباطی و اطلاعاتی و ویژگی های امنیتی و در سطح سه که تأثیرگذارترین سطح است، ویژگی های ساختاری و ویژگی های قانونی قرار دارند. نتایج نشان داد که وجود ساختار و قوانین دقیق و مشخص، پایه های اساسی در جذب مشارکت مردم در ارائه گزارش فساد است. پس از جذب مشارکت مردم، حفظ امنیت، ایجاد حلقه ارتباطی و اطلاعاتی و ویژگی های فردی موجب تقویت مشارکت مردم شده و در نهایت، ایجاد انگیزش، حفظ اخلاقیات و ارزش ها و آموزش صحیح و ایجاد بستر فرهنگی مناسب باعث به اوج رسیدن مشارکت مردم در ارائه گزارش فساد می شود.