زمینه های بروز طراحی مستقل در نگارگری گورکانی هند از منظر نگارگری ایران(مقاله علمی وزارت علوم)
حوزههای تخصصی:
"طراحی مستقل" به گونه ای از نگاره ها اشاره دارد که به صورت تک برگ و تک رنگ با مرکب، طراحی می شدند. رجحان خط بر رنگ به عنوان مؤلفه اصلی، طراحی را از نقاشی ایرانی متمایز می کند. نگارگران از طریق این تک نگاره ها به بازنمایی مضامینِ غیر درباری از جامعه ایرانِ عصر صفوی پرداختند. پذیرش طراحی های مستقل در خارج از مرزهای ایران، به ویژه دربار گورکانی هند با اقبال مواجه شد که می توان فروش طراحی های صادقی بیگ افشار توسط تجار آن زمان در هند را یکی از پی آمدهای آن برشمرد. روی آوردن دربار گورکانی به تک نگاره های طراحیِ عصر صفوی از این منظر حائز اهمیت است که عنصر رنگ در نگارگری هند به عنوان خصیصه ای مهم و شناخته شده در نگاره ها، حضوری مرجّح داشت. از همین رو، پژوهش حاضر، ضمن ضرورت بخشیدن به بررسیِ نقش مؤثر هنر طراحی به موازات نقاشی ایرانی بر نگارگری هند، با هدف شناختِ بسترهای هنری و همچنین وجوه تأثیرگذار طراحی ها بر نگارگری هند، به طرح این سؤال می پردازد که چه پیش زمینه هایِ هنری، موجبات پذیرش طراحی های مستقل عصر صفوی را در دربار گورکانی فراهم کرده است؟ و حضور طراحی ها چه تأثیراتی را در نگارگری گورکانی رقم زده است؟ در این راستا، با اتخاذ روش تاریخی - تطبیقی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، یافته های پژوهش حاکی از آن است که طراحی های مکتب هرات و اهدای آنها به شاهان گورکانی و همچنین نقش آفرینی میرسیدعلی در دربار هند به رواج طراحی هایی تحت عنوان "نیم قلم" در نگارگری گورکانی انجامید. این نگاره ها به تأسی از طراحی هایِ عصر صفوی با تغییر اسلوب و مضامین همراه بودند که با بروز خود، بازنمایی طبقه غیر درباری جامعه هند را ممکن ساخت.