نرگس رضایی ترحمی

پژوهش حاضر با هدف واکاوی کارکرد زبان قصص قرآن در پاسخ به مسائل نوپدید هویتی زنان مسلمان، بر مبنای دیدگاه های تفسیری علامه سید محمدحسین فضل الله و با تأکید بر روش تحلیل محتوای کیفی انجام گرفته است. در این چارچوب، زبان قصص قرآن نه صرفاً ابزاری تاریخی یا نمادین، بلکه زبانی واقع گرا، هدایت گر و معناگرا تلقی شده که توان پاسخ گویی به پرسش های معاصر را داراست. یافته ها نشان می دهند که فضل الله با بهره گیری از مبانی نظری تفسیر قصص قرآن که شامل نگاه به قصه به مثابه زبان هدایت، تأکید بر گفت وگوی داستانی به عنوان ابزار ادراک تربیتی، تمرکز بر پیام های اخلاقی و اجتماعی و در نهایت، بازخوانی جایگاه زن با رویکردی عقلانی، انسانی و برابر است. وی با رویکردی میان رشته ای و تکیه بر زبان ظاهر و عقل گرایی، قصص قرآنی با محوریت شخصیت های زن را به الگوهایی از عقلانیت، ایمان و عاملیت اجتماعی تبدیل کرده است. از رهگذر تحلیل شخصیت هایی چون آسیه، ملکه سبا، مادر حضرت موسی و همسران پیامبران، تبیینی نوین از جایگاه زن در نظام هدایتی قرآن ارائه می شود که در تقابل با دیدگاه های جنسیت محور سنتی، زمینه ساز بازتعریف هویت زن مسلمان و ارتقاء مسئولیت پذیری فردی و مشارکت اجتماعی او در بستر جامعه دینی است. نتیجه تحقیق بیانگر آن است که رویکرد واقع گرایانه علامه فضل الله، تلفیقی از روش تفسیری سنتی و رهیافت های نوین زبان شناختی است که قصص قرآنی را به زبانی زنده برای بازاندیشی در مسئله زن در عصر حاضر تبدیل می کند.