مرضیه شاهی

کلام الهی پیراسته از وجود حروف زائد است زیرا با مرتبه رفیع فصاحت و بلاغت قرآن کریم منافات دارد. البته قول به زیادت در مورد این حروف، دلیل بر حشو یا لغوبودن آنها نیست بلکه هر یک از آیات که دارای لفظ «مای زائده» است، فوائدی از نظر معنایی و کاربردی دربر دارد که می توان گفت معنای آن افزایش یافته است. این حروف از لحاظ اعراب فاقد اثر و عمل إعرابی هستند. شاید به همین دلیل لفظِ زائده را برای آنها استعمال می کنند. دلایل زائده آمدنِ «ما» در بسیاری از آیات قرآن توسط کتب تفسیری و نحوی بیان شده است. این امر در بسیاری از آیات، مورد اتفاق اکثر نحویان و مفسران بزرگ است اما در آیاتی به دلیل وجود قرائت های مختلف از آیه و یا امکان تطابق اعراب گوناگون بر آیه، حرف «ما» دارای اختلاف در زائده بودن، موصوله یا مصدریه بودن است. در این آیات اختلافی نیز در حالت زائده بودن «ما» دلایل و کاربردهای آن مطرح می شود. در این پژوهش به روش مطالعه کتابخانه ای و با رویکرد توصیفی- تحلیلی به بررسی این آیات پرداخته می شود.