نجمه رحیم زاده

یکی از روش های مهم در تفسیر قرآن، «تفسیر قرآن به قرآن» است که براساس پیوند درون متنی میان آیات، به کشف معانی می پردازد. ابزار اصلی این روش، تحلیل آیات متناظر است که شامل شباهت های معنایی، لفظی و ساختاری میان آیات می شود. پژوهش حاضر با تمرکز بر سوره زمر و با اتکا به تفسیر المیزان، به دنبال بازخوانی نحوه کاربست «روش قرآن به قرآن» در سطوح معنایی و زبانی است. این تحقیق به شیوه توصیفی تحلیلی به مقایسه آیات سوره زمر با نظایر آن در دیگر سوره ها پرداخته و با تحلیل سیاق و اصول بیانی، به بررسی روش تفسیر المیزان پرداخته است. تحلیل ها نشان می دهد که نظایر معنوی در 3 دسته تطبیق مفهومی، تطبیق مصداقی، و اصول بیانی قرار می گیرند. همچنین، نظایر لفظی در 4 سطح واژگان، اشتقاق ها، مترادفات و ساختارهای نحوی بررسی شده اند. این ساختار منسجم، تفسیر قرآن به قرآن را به روشی کارآمد برای تبیین معنا، هدایت گری، اصلاح اخلاق و تحکیم باورها بدل کرده است.