سید روح الله دعایی

به اضطراب مرگ به عنوان یکی از بنیادی ترین اضطراب های انسانیْ هم در فلسفه و هم در روان شناسیْ توجه شده است. این پژوهش با هدف مقایسه دیدگاه ابن سینا، فیلسوف و طبیب برجسته اسلامی، و اروین یالوم، روان درمانگر اگزیستانسیالیست معاصر، به تحلیل علل و ماهیت و راهکارهای درمانی اضطراب مرگ می پردازد. روش پژوهشْ تحلیلی تطبیقی است که با بهره مندی از راهکارها و ابزارهای تحلیل اسنادی صورت گرفته است. ابن سینا با تکیه بر مبانی متافیزیکی و باور به جاودانگی نفسْ مرگ را گذرگاهی به کمال و سعادت اخروی دانسته و عمدتاً علل اضطراب مرگ را ناشی از جهل شناختی نسبت به ماهیت مرگ و حیات پس از آن می داند. راهکار او اصلاح باورها و بازسازی شناختی مبتنی بر حکمت الهی است. درمقابلْ یالوم با رویکردی سکولار و انسان گروانه مرگ را پایان قطعی آگاهی تلقی می کند و اضطراب ناشی از آن را فرصتی برای زندگی اصیل تر می بیند. او علاوه بر بازسازی شناختی، برای کاهش اضطراب مرگ از روش هایی چون مواجهه سازی، تخلیه هیجانی و پذیرش بهره می گیرد. یافته ها نشان می دهد هر دو اندیشمند، باوجودِ اختلاف بنیادین در مبانی و راهکارها، بر نقش علل شناختی در مرگ هراسی و اهمیت تغییر نگرش تأکید دارند.