طاهره لطیفی پاکده

این پژوهش به گونه شناسی روایات تفسیری اهل بیت(ع) در مواجهه با آیات متشابه قرآن پرداخته است. مسئله اصلی تحقیق، شناسایی انواع روایات تفسیری و تحلیل نقش آن ها در رفع ابهامات و تشابهات آیات قرآن است. اهمیت موضوع از آنجا ناشی می شود که آیات متشابه به دلیل ابهامات مفهومی، همواره برای مفسران چالش بوده و روایات اهل بیت(ع) به عنوان منابع معتبر تفسیری، نقش کلیدی در تبیین این آیات ایفا می کنند. روش تحقیق کیفی و به شیوه توصیفی تحلیلی است؛ داده ها از منابع تفسیری و حدیثی شیعه به صورت هدفمند گرد آوری و با استفاده از تحلیل محتوای کیفی بررسی شده اند. یافته ها نشان می دهد که روایات تفسیری اهل بیت(ع) در دو دسته کلی ناظر به ظاهر آیات و بیان مصادیق تقسیم بندی می شوند و هریک با روش هایی مانند: ایضاح لفظی، بیان شأن نزول، توضیح مفاهیم کلیدی، نقد روایات و تفاسیر ناصحیح، جری و تطبیق، به رفع تشابه و تبیین معانی آیات کمک می کنند. این پژوهش چارچوبی نظری برای گونه شناسی روایات تفسیری ارائه کرده است و نشان می دهد که اهل بیت(ع) از روش شناسی نظام مند و هدفمندی در تفسیر آیات متشابه بهره برده اند.