افشین نامداری

هدف: مدارس پیشرو به عنوان الگویی نوین در نظام آموزشی، نقش مهمی در ارتقای کیفیت آموزش دارند؛ بنابراین، این مطالعه کیفی با هدف بررسی ویژگی ها، موانع و پیامدهای مدارس پیشرو از دیدگاه مدیران مدارس کرمانشاه انجام شد. روش شناسی: پژوهش با رویکرد پدیدارشناسی تفسیری و با مصاحبه های نیمه ساختارمند با ۱۶ مدیر مدارس ابتدایی و متوسطه انجام شد. مشارکت کنندگان با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. تحلیل داده ها با روش تحلیل مضمون براون و کلارک (2006) و نرم افزار MAXqda انجام شد. یافته ها: نتایج نشان داد که مدارس پیشرو با تأکید بر ویژگی هایی چون پرورش خوداندیشی، خوداتکایی، آگاهی اجتماعی، تعهد به برابری و تربیت شهروندان جهانی، به آموزش یادگیرنده محور، بهره گیری از فناوری های نوین و توسعه مهارت های عملی اولویت می دهند. با این حال، این مدارس با موانعی نظیر تفکرات سنتی حاکم بر ساختار آموزشی، نگرش های منفعلانه، کمبود منابع انسانی متخصص و ناسازگاری برنامه های آموزشی با زمینه های محلی مواجه اند. این موانع، تحقق کامل ظرفیت های مدارس پیشرو را محدود کرده اند. در مقابل، پیامدهای مثبت این مدارس شامل ارتقای توانمندی های فنی و تکنولوژیکی، بهبود کیفیت زندگی دانش آموزان و تقویت تعاملات اجتماعی با جامعه است. این یافته ها بر ضرورت غلبه بر چالش های ساختاری و فرهنگی و حمایت هدفمند از نوآوری های آموزشی تأکید دارند. نتیجه گیری و پیشنهادها: مدارس پیشرو با تأکید بر خوداندیشی و بهره گیری از فناوری نوین، قابلیت ارتقای کیفیت آموزش را دارند، اما چالش های ساختاری و فرهنگی مانع تحقق کامل این ظرفیت هستند. برای غلبه بر این موانع، بومی سازی برنامه های آموزشی، توانمندسازی معلمان و تقویت زیرساخت های آموزشی پیشنهاد می شود. نوآوری و اصالت: این مطالعه با تمرکز بر تجارب مدیران کرمانشاه، نگاهی بومی به مدارس پیشرو ارائه داده است. برخلاف مطالعات کمی گذشته، این تحقیق کیفی دیدگاه های عمیق و راهکارهای عملی در بستر فرهنگی ایران مطرح می کند.