انسیه جوکار

مقدمه و هدف : مدارس به عنوان یکی از نهادهای کلیدی در شکل دهی آینده جامعه، نقشی حیاتی در تربیت نیروی انسانی آگاه، خلاق و متعهد دارند. در این میان، توسعه حرفه ای مدیران و معلمان به عنوان راهبردی اساسی برای ارتقای کیفیت آموزش، افزایش اثربخشی یادگیری و تحقق اهداف کلان نظام آموزشی مطرح است. تغییرات سریع فناوری، اجتماعی و فرهنگی، ضرورت بازنگری در دانش، مهارت و نگرش مدیران و معلمان را دوچندان کرده است. لذا هدف پژوهش حاضر، شناسایی مدل های توسعه حرفه ای مدیران و معلمان بر اساس مبانی نظری و رویکردهای نوین یادگیری است. روش شناسی پژوهش: روش تحقیق این مطالعه از نوع توصیفی–تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانه ای است. برای گردآوری داده ها از فیش برداری، تحلیل محتوای نظری و مرور نظام مند پیشینه پژوهش استفاده شد. یافته ها: سیر تحول مدل های توسعه حرفه ای از تمرکز تک بعدی بر دانش، نگرش یا فرآیند، به سوی الگوهای تلفیقی و چندبعدی حرکت کرده است که ابعاد فردی، سازمانی، فرهنگی و اخلاقی را همزمان پوشش می دهند.رویکردهای یادگیری از پداگوژی (مربی محور) و آندراگوژی (خودراهبر) به سمت هیوتاگوژی (یادگیریِ چگونه یادگرفتن) تکامل یافته اند که پاسخگوی نیاز به انطباق پذیری در شرایط پیچیده و غیرقابل پیش بینی است. مدل های بومی مؤکداً بر زمینه گرایی، عمل محوری و توجه به موانع ساختاری و چالش های اجرایی (همانند الگوهای طاهرپور کلانتری و خروشی) تأکید دارند، که شرط لازم برای اثربخشی برنامه هاست. یک یافته کلیدی نوظهور، ضرورت گذار از توسعه انفرادی به توسعه اکوسیستم یادگیری مدرسه است، که در آن تقویت ظرفیت جمعی، شبکه های حرفه ای و فرهنگ مشارکتی، بستر تحقق همه مدل های پیشرفته فردی را فراهم می کند. نتیجه گیری: توسعه حرفه ای اثربخش باید از مدل های مکانیکی فراتر رود و بر ایجاد اکوسیستم های یادگیری پایدار تمرکز کند. در این پارادایم، یادگیری خودرهبر معلمان در بستری غنی از تعامل، حمایت سازمانی و اخلاق حرفه ای پرورش می یابد .