فهیمه فتحی پور

اهداف : پژوهش حاضر، با رویکردی طراحی محور، بر آن است تا امکان بهره گیری از فضاهای سکوت محور را به عنوان بستری برای بازسازی تمرکز در گروه کودکان دارای اختلال بیش فعالی موردبررسی قرار دهد.   روش ها : ابتدا مبانی روان شناختی و محیطی مؤثر بر توجه و رفتار در کودکان بیش فعال تحلیل شد و در ادامه با تلفیق مطالعات نظری و تحلیل میدانی، سه مرکز آموزشی و درمانی شهر اصفهان که پذیرای کودکان دارای اختلال بیش فعالی هستند، به صورت میدانی موردبررسی قرار گرفتند. داده ها از طریق مشاهده مستقیم، مصاحبه کیفی با مربیان و تحلیل ویژگی های فیزیکی فضاها گردآوری شد و مؤلفه هایی مانند شدت و رنگ نور، چیدمان مبلمان، مصالح و بافت، کیفیت آکوستیکی، مقیاس فضا و مرزهای حسی مورد ارزیابی کیفیت فضایی قرار گرفتند و در مرحله بعد، بر مبنای تلفیق داده های نظری و میدانی، چک لیستی برای طراحی فضاهای سکوت محور استخراج شد.   یافته ها : تحقیق نشان می دهد که کاهش محرک های محیطی مزاحم، تنظیم نور و صدا و تعریف پذیری فضایی می تواند به کاهش تنش های رفتاری و افزایش بازده شناختی در کودکان بیش فعال منجر شود و در این میان، سکوت، نه فقط به عنوان نبود صدا، بلکه به مثابه کیفیتی طراحی شده برای ایجاد تعادل ذهنی در نظر گرفته می شود.   نتیجه گیری : پژوهش نشان می دهد که طراحی آگاهانه، با تمرکز بر اصول ادراکی و رفتاری، می تواند بستری مؤثر برای ارتقای تمرکز، خودتنظیمی و آرام سازی ذهنی در محیط های یادگیری کودکان دارای اختلال بیش فعالی فراهم آورد. در پایان با ارائه یک چک لیست طراحی محور، چشم اندازی عملی در جهت همگرایی میان معماری، نیازهای شناختی و سلامت رفتاری کودکان تدوین شده است.