پریسا زمانی

تهران با تنوع طبیعی، جغرافیایی و انسانی خود ظرفیت چشمگیری برای توسعه گردشگری ماجراجویانه دارد، اما بهره برداری مؤثر از این پتانسیل با چالش های ساختاری و ایمنی و مدیریتی مواجه است. پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل چندسطحی عوامل کلیدی مدیریت توسعه پایدار گردشگری تفریحات ورزشی ماجراجویانه در تهران انجام شد. روش تحقیق آمیخته (کیفی-کمی) و از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و محتوا توصیفی-تحلیلی بود و داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای، مصاحبه گروه کانونی و پرسشنامه ساختاری تفسیری گردآوری شد. در این پژوهش 13 عوامل مؤثر را در شش سطح آشکار ساخت: سطح اول شامل ایمنی، امنیت، ملاحظات زیست محیطی، جاذبه های طبیعی و زیرساخت؛ سطح دوم منابع انسانی، مدیریت و بازاریابی؛ سطح سوم عوامل اجتماعی فرهنگی و فناوری؛ سطح چهارم آموزش و پژوهش؛ سطح پنجم اقتصادی و سطح ششم سیاسی و قوانین و مقررات. بر این اساس عوامل سیاسی (متغیر1) جزو عوامل نفوذی، عوامل اقتصادی (متغیر2)، اجتماعی-فرهنگی (متغیر3)، تکنولوژی و فناوری (متغیر4)، بازاریابی (متغیر7)، آموزش و پژوهش (متغیر8)، مدیریت (متغیر9)، منابع انسانی (متغیر10)، قوانین و مقررات (متغیر13) جزو عوامل پیوندی، در نهایت عوامل زیست محیطی (متغیر5)، جاذبه های طبیعی (متغیر6)، زیرساخت (متغیر11)، ایمنی و امنیت (متغیر12) جزو عوامل وابسته در این پژوهش مشخص و شناسایی شدند. مدل پیشنهادی چارچوبی عملی برای مدیران شهری و برنامه ریزان فراهم می کند تا توسعه گردشگری ورزشی ماجراجویانه در تهران به صورت پایدار مدیریت شود. بر اساس یافته ها، اقدامات کلیدی شامل تدوین سیاست های رسمی، ایجاد زیرساخت های آموزشی و پژوهشی، توسعه مناطق ویژه گردشگری، اجرای دستورالعمل های ایمنی و تقویت همکاری ذی نفعان است. اجرای این راهبردها زمینه ساز ارتقای جایگاه تهران و توسعه پایدار شهری خواهد بود.